6 năm trước

Leo lét “ốc đảo 5 không”

Dantin - 6 giờ chiều, trời mới chạng vạng tối. Ông Nguyễn Trọng Loan, một người dân xóm Trại lâm trường (thôn Vĩnh Ninh, Đạo Trù, Tam Đảo, Vĩnh Phúc) lặng lẽ lau bóng chiếc đèn dầu đã hoen gỉ.

Dantin - 6 giờ chiều, trời mới chạng vạng tối. Ông Nguyễn Trọng Loan, một người dân xóm Trại lâm trường (thôn Vĩnh Ninh, Đạo Trù, Tam Đảo, Vĩnh Phúc) lặng lẽ lau bóng chiếc đèn dầu đã hoen gỉ.

Đối với ông Loan và những người dân xóm Trại lâm trường, đó là công việc bình thường quen thuộc diễn ra trong hơn 50 năm nay. Đơn giản, vì nơi này, người dân chưa bao giờ được sống dưới ánh đèn điện.

Đến ước mơ cũng…nghèo!


Ông Loan lau đèn dầu, một công việc thường xuyên 50 năm nay.

Ông Trần Trọng Năm, trưởng thôn Vĩnh Ninh, bấm chặt bàn chân xuống con đường trơn trượt dẫn chúng tôi vào xóm Trại lâm trường trước khi trời tối hẳn. “Muộn hơn chút nữa thì không thể vào nổi. Mấy hôm nay mưa to. Đường này đi đêm thì sa xuống hố ngay”,ông Năm vừa nói vừa thở hổn hển leo lên con dốc. Ông lo xa là đúng vì từ đường chính xã Đạo Trù vào xóm Trại lâm trường chỉ dài 2km mà đi mất hơn 1 giờ đồng hồ chưa kể thời gian phải dừng lại nghỉ.

Ông Năm đưa chúng tôi lên một đỉnh đồi nhìn xuống. Trong màn đêm, gần 49 hộ gia đình - 49 nóc nhà lụp xụp, hoặc tối om hoặc leo lét dưới ngọn đèn dầu. Ông ngao ngán: “Nửa thế kỷ rồi mà xóm Trại này vẫn thế. Mọi ăn, ở, sinh hoạt của người dân hay chuyện học của bọn trẻ đều dưới ánh đèn dầu. Đợt dầu đắt, nhiều nhà phải đi ngủ sớm chỉ dùng một bóng ngọn đèn dầu duy nhất cho con cái học hành”.

Nhưng theo ông Năm, cái khó khăn lớn nhất của người dân xóm Trại là nước sạch. Giữa trưa nắng chang chang của buổi hôm sau, chúng tôi bắt gặp hàng chục người dân xóm Trại còng lưng gánh nước từ con suối cách khu dân cư gần 3km đường dốc.

Chị Đoàn Thị Chất, một người dân đi gánh nước nói: “Có nước là may rồi, mùa khô, con suối cạn trơ đáy, mỗi ngày, mỗi nhà chỉ được vài gánh nước ăn và có khi phải chờ đến tận tối mịt mới gánh được nước về”.

“Dùng nước suối nên năm nào cũng có người dân xóm Trại bị sốt rét hay tiêu chảy. phải nhập viện. Nhưng dù sợ thì vẫn phải dùng vì không thể trông chờ vào nguồn nước mưa”- ông Năm nói.

Căn nhà mà ông Năm đưa chúng tôi vào đầu tiên là nhà của ông Phan Văn Hiến, quê gốc Hà Tĩnh, 78 tuổi, đã ở xóm Trại được hơn 30 năm là nhà không vì bốn tường xung quanh bằng đất lở hết nửa. Mái che nilon chằng chịt xen lẫn với mái lá cọ nhìn rõ lên trời. Và ngay giữa nhà của ông là mấy vũng nước lầy lội, còn đọng lại của những đêm mưa trước.

Thấy có khách, đôi mắt vốn già nua của ông Hiến sáng hơn cả ánh đèn. “Lâu lắm rồi mới có người đến chơi. Ai chịu mò đến cái xóm cô lập này làm chi”, ông vui mừng nói.

Cả nhà ông Hiến sống dựa vào hơn 400m2 vườn trồng mấy thứ rau linh tinh, hai cặp gà mái đẻ trứng, 15 con thỏ nuôi lấy thịt, thu nhập mỗi tháng cả nhà được khoảng 300 ngàn đồng.

“Ở đây nhà ông Hiến còn là hộ dân có thu nhập khá”,ông trưởng thôn Trần Trọng Năm quả quyết. Theo ông Năm, 49 hộ dân xóm Trại với gần 300 nhân khẩu hầu hết đều có thu nhập dưới mức chuẩn nghèo (chuẩn nghèo mới cho khu vực nông thôn từ ngày 1/1/2011 là 400.000 đồng/người/tháng – PV). “Cuộc sống của người dân nơi này nếu chia theo đầu người thì được 3.000đ/người/ngày”, ông Năm tính toán.

Hỏi ông Hiến có ước mơ gì, ông Hiến mừng rỡ nói: Tớ chẳng có mong muốn cao xa. Đời tớ chưa được trèo lên xe con bao giờ, chỉ mong được các cậu cho “tớ đi một vòng ở ngoài đường lớn”.

Nghe ông nói, mấy đồng nghiệp bên đi cùng đồng ý ngay. Một nữ đồng nghiệp lặng lẽ quay đi bật khóc: “Người ở đây đến …ước mơ cũng nghèo nữa!”

Khát khao con chữ

“Cái ăn đói đã đành, nhưng con em của xóm Trại lâm trường đói nhất là con chữ”, ông Nguyễn Trọng Loan, tổ trưởng tổ tự quản xóm Trại vừa nói vừa lật từng trang vở học trò ghi rành mạch từng học sinh nơi này. Cả xóm Trại duy nhất có một SV trường CĐ Sư phạm, 27 học sinh cấp tiểu học và trung học cơ sở I và cấp II. Số học sinh Phổ thông trung học chỉ có 2 người. Không có trường mẫu giáo hay mầm non, gần 20 con em xóm Trại chuẩn bị vào lớp 1 nương tựa vào lớp xóa mù chữ của một cô giáo hơn 60 tuổi đã về hưu: cô Trần Thị Chữ.

Lớp học được mở ngay tại nhà cô với 2 chiếc bàn, mấy chiếc ghế gỗ đã mục gần hết. “Vẫn bàn cũ, ghế cũ nhưng lớp học đã mở được 30 năm nay để xóa mù chữ cho con em xóm Trại. Lớp học cũng như lớp bổ túc cho các em không được học mẫu giáo đủ điều kiện vào lớp 1”, cô Chữ nói.

Thấy chúng tôi đến, những đôi mắt ngây thơ, vừa to tròn của hơn 20 học sinh nửa lạ lùng lẫn tò mò. Đứng ép sát vào vách, cậu bé nhỏ thó Đào Văn Trung, con anh Đào Văn Ngọc ôm thật chặt chiếc cặp đã rách tơi tả.

Khó khăn lắm mới gợi được câu chuyện, Trung mếu máo: “Chiếc cặp của anh Dũng mới cho (anh trai Trung – PV). Anh ấy vào lớp 5 xin được một chiếc cặp khác nên cho cháu chiếc cặp cũ. Nhưng anh Dũng bảo phải giữ gìn vì nếu mất không có cặp để đến trường”.

Nói đến chuyện lớp học, đôi mắt cô Chữ rưng rưng: “Khó khăn của dân thì ai cũng thấy, thiệt thòi của các em ai cũng thấy, nhưng tương lai của con em nơi này biết trông cậy vào đâu khi đói chữ. Tôi cũng đã già, không biết còn duy trì được lớp học này bao lâu nữa…”.

Phải nhanh chóng di dời


Cuộc sống người dân xóm Trại chỉ dựa vào mấy trăm m2 vườn như thế này.

Làm việc với UBND xã Đạo Trù, ông Lại Xuân Thủy, Chủ tịch UBND xã đi thẳng vào vấn đề nghèo khó của xóm Trại lâm trường: “Người dân vẫn gọi xóm Trại là “ốc đảo hoang”. Nguyên nhân được lý giải là bất cập về công tác quản lý về địa giới hành chính và con người. Nói cách khác thì xóm Trại được chia ra theo kiểu “đất một nơi, người một nẻo” nên quản lý và đầu tư xây dựng cơ bản hết sức khó khăn”.

Theo lý giải của UBND xã Đạo Trù, những người dân xóm Trại vốn là công nhân của lâm trường Vĩnh Ninh nay là công ty Lâm trường Lập Thạch (thuộc Tổng cty Giấy VN). Sau khi làm công nhân cho lâm trường, người dân đã ở lại và lập nên xóm Trại. “UBND xã Đạo Trù chỉ quản lý về mặt con người, còn đất đai lại thuộc quản lý của Cty Lâm trường Lập Thạch. Vì vậy, chính quyền địa phương có đầu tư điện, đường, trường, trạm thì phải có sự đồng ý của Cty Lâm trường Lập Thạch. Tuy nhiên, hầu như hai bên không có sự đồng thuận nào”,ông Thủy nói.

Theo UBND huyện Tam Đảo, do đất đai thuộc quản lý của cty Lâm trường Lập Thạch nên 49 hộ dân của xóm Trại không được cấp sổ đỏ, không được vay vốn ngân hàng để làm ăn. “Điều đáng lo ngại là tình trạng trên kéo dài đã quá lâu. UBND xã Đạo Trù, UBND huyện Tam Đảo đã nhiều lần kiến nghị UBND tỉnh Vĩnh Phúc và có văn bản yêu cầu cty Lâm trường Lập Thạch có phương án giải quyết triệt để nhưng đều chưa có kết quả”, ông Phạm Quang Nguyên, Chủ tịch UBND huyện Tam Đảo cho biết.

“Cách giải quyết tốt nhất là cty Lâm trường Lập Thạch phải bàn giao quỹ đất để cấp sổ đỏ cho dân và chính quyền địa phương xây dựng cơ sở hạ tầng tại xóm Trại”,ông Nguyên nói.

Nhiều lần liên hệ, chúng tôi mới làm việc được với lãnh đạo cty Lâm trường Lập Thạch. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Khắc Thực, Phó Giám đốc cty Lâm trường Lập Thạch : “Cty lâm trường Lập Thạch không thể bàn giao đất cho địa phương được vì đó là đất nhà nước giao cho cty để trồng rừng”.

“Cty chỉ có thể hỗ trợ người dân di dời ra một khu vực khác. Hỗ trợ ở đây là chi phí vận chuyển khi di dời chứ không phải là chúng tôi xây dựng một khu tái định cư khác cho người dân. Đó là việc của UBND huyện Tam Đảo”, ông Thực nói.

“ Hiện chúng tôi đang tính toán đến việc di dời những hộ dân tại xóm Trại lâm trường trong thời gian sớm nhất”, ông Phạm Quang Nguyên, Chủ tịch UBND huyện Tam Đảo khẳng định.

Bình Minh

Từ khóa: