Từ ngày 1–3/4 hằng năm (tức 14–16 tháng Hai Âm lịch), không gian làng quê yên bình tại thôn Mạn Xuyên, xã Châu Ninh, tỉnh Hưng Yên lại trở nên rộn ràng trong không khí của lễ hội đình làng truyền thống. Đây không chỉ là một sinh hoạt văn hóa tiêu biểu mà còn là dịp để cộng đồng địa phương cùng nhau trở về với cội nguồn, gìn giữ những giá trị tâm linh đã được bồi đắp qua bao thế hệ.
Lễ hội đình làng Mạn Xuyên trước hết là sự thể hiện rõ nét tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng – một đặc trưng tiêu biểu của văn hóa làng xã Việt Nam. Nhân vật được tôn thờ là Cửa ải Đại tướng quân Nguyễn Danh Minh cùng phu nhân Ngọc Nương công chúa – những người có công lớn trong việc đánh đuổi giặc ngoại xâm, chữa bệnh cứu dân. Trong tâm thức người dân địa phương, các vị không chỉ là anh hùng lịch sử mà còn là những vị thần bảo hộ, luôn dõi theo và che chở cho cuộc sống của cộng đồng. Việc thờ phụng thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời củng cố sợi dây gắn kết bền chặt giữa các thế hệ.
Người dân Mạn Xuyên tham gia rước kiệu trong không khí trang nghiêm và linh thiêng.(Ảnh Xuân Bút)
Người dân Mạn Xuyên tham gia rước kiệu trong không khí trang nghiêm và linh thiêng (Ảnh Xuân Bút)
Lễ rước nước – nghi thức quan trọng mang ý nghĩa cầu mong mưa thuận gió hòa.(Ảnh Xuân Bút)
Điểm nhấn đặc sắc của lễ hội nằm ở hệ thống nghi lễ mang đậm màu sắc tâm linh và tín ngưỡng nông nghiệp. Trong đó, lễ rước nước giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Nghi thức này không đơn thuần là một hoạt động mang tính biểu tượng, mà còn phản ánh quan niệm sâu sắc của cư dân nông nghiệp về vai trò thiết yếu của nước đối với sự sinh trưởng của mùa màng và sự tồn tại của con người. Việc rước nước từ sông về đình là hành động thiêng liêng, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, đủ đầy. Bên cạnh đó, lễ cúng Thượng Nguyên và lễ rước tam vị Đức Thánh được tổ chức trang nghiêm, trở thành cầu nối tâm linh giữa con người và thế giới thần linh.
Nghi thức rước “kiệu bay” trên sông trong lễ hội đình làng Mạn Xuyên (Ảnh Xuân Bút)
Toàn cảnh lễ hội đình làng Mạn Xuyên với đông đảo nhân dân và du khách tham dự. (Ảnh Xuân Bút)
Tuy nhiên, điều làm nên dấu ấn riêng biệt của lễ hội đình làng Mạn Xuyên chính là nghi thức rước “kiệu bay” trên sông – một hình ảnh hiếm thấy trong các lễ hội truyền thống. Chiếc kiệu được khiêng di chuyển nhịp nhàng trên mặt nước, tạo cảm giác như đang lướt bay giữa không gian linh thiêng. Đây không chỉ là một màn trình diễn độc đáo mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Trong quan niệm dân gian, sông nước là nơi giao thoa giữa cõi trần và cõi thần. Vì vậy, việc rước kiệu trên sông thể hiện niềm tin rằng thần linh có thể hiện diện khắp nơi, đồng hành và bảo hộ cho dân làng.
Không dừng lại ở các nghi lễ, lễ hội còn là môi trường sống động để cộng đồng thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống. Từ những bậc cao niên đến thế hệ trẻ đều chung tay tham gia chuẩn bị và tổ chức, qua đó góp phần lưu giữ những tri thức dân gian, phong tục tập quán và niềm tin tâm linh một cách tự nhiên, bền vững. Chính sự tham gia rộng rãi ấy đã biến lễ hội trở thành sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, giúp đời sống tinh thần của người dân thêm phong phú và sâu sắc.
Có thể nói, lễ hội đình làng Mạn Xuyên không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là minh chứng sinh động cho chiều sâu tâm linh của người Việt. Trong dòng chảy hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, những lễ hội như thế này càng trở nên quý giá. Đó không chỉ là nơi tưởng nhớ tiền nhân, mà còn là không gian để mỗi người gửi gắm niềm tin, khát vọng về một cuộc sống bình an, hạnh phúc – những giá trị làm nên bản sắc bền vững của dân tộc Việt Nam.
NGÔ QUẢNG
Theo KTĐU