Dantin - Không dễ dàng gì để đưa được lâm sản ra khỏi rừng, dù chỉ một nhành cây. Để ra được khỏi rừng phải qua nhiều trạm kiểm soát của kiểm lâm vườn. Nhưng ngày đêm gỗ vườn Quốc gia Vũ Quang vẫn bị đốn hạ không thương tiếc và vận chuyển về xuôi bằng nhiều hình thức.
Dantin - Không dễ dàng gì để đưa được lâm sản ra khỏi rừng, dù chỉ một nhành cây. Để ra được khỏi rừng phải qua nhiều trạm kiểm soát của kiểm lâm vườn. Nhưng ngày đêm gỗ vườn Quốc gia Vũ Quang vẫn bị đốn hạ không thương tiếc và vận chuyển về xuôi bằng nhiều hình thức.
Đường tuồn gỗ ra khỏi rừng
Qua chuyến thâm nhập thực tế gần một tháng tại Vườn Quốc gia Vũ Quang chúng tôi đã thâm nhập được đường tuồn gỗ ra khỏi rừng của lâm tặc.
Để vào vùng lõi VQG Vũ Quang phải qua các trạm kiểm soát, chúng tôi vào rừng còn phải ngụy trang để kiểm lân không phát hiện được. Nhưng lâm tặc đi vào rừng mang theo cưa máy, gùi ba lô đồ ăn, xăng chạy máy cưa... và cả trâu nữa thì kiểm lâm không phát hiện được thì quả là lạ ?!
Sau khi khai thác, đốn hạ và cưa cây thành các phiến gỗ vuông vắn, lâm tặc dùng trâu kéo gỗ xuống suối tạo thành rãnh sâu của những con đường mòn trong rừng. Đoạn đường nào dốc cao, vực sâu thì lâm tặc tiếp tục tàn sát gỗ rừng làm kè chắn để khi kéo gỗ không rơi xuống vực. Có đoạn lâm tặc chặt những cây lớn đường kính 40 - 50 cm để làm kè đường kéo gỗ. Sau khi gỗ được đưa xuống suối, lâm tặc tiếp tục kéo gỗ theo đường suối, có đoạn phải lên đường bộ ra cửa rừng để tập kết. Mỗi chuyến kéo như thế lâm tặc phải đập trâu vào từ canh ba và kéo được gỗ về đến địa điểm tập kết khi trời đã chập choạng tối. Những con trâu dùng để kéo gỗ thường là những con trâu đực lớn rất khỏe (mỗi con trị giá ba bốn chục triệu đồng) mới kéo được những bê gỗ ra khỏi rừng sâu.
Gỗ lậu vẫn đêm đêm về xuôi thông qua những chiếc xe như thế này ra khỏi VQG Vũ Quang. Ảnh chụp tại xã Hương Quang đêm tháng 12. Ảnh: Trí Thức.
Sau khi kéo về gần làng ở xã Hương Quang, gỗ được đưa về cất giấu và tìm mối bán cho thương lái để đưa gỗ về xuôi.
Tìm hiểu chúng tôi được biết gỗ từ vùng lõi, xã Hương Quang vận chuyển ra trung tâm huyện Vũ Quang bằng 4 hình thức (2 con đường). Đường bộ, một là dùng xe máy chở gỗ, hai là dùng xe kéo (xe máy kéo xe bò lốp xe máy) và dùng ô tô khách tháo cất hết ghế ngồi. Đường sông thì kết gỗ thành bè theo sông về xuôi (bây giờ hình thức này ít được người làm).
Thời gian này gỗ thường được vận chuyển về xuôi chủ yếu bằng xe kéo. Ban ngày thương lái từ miền xuôi lên xã Hương Quang mua gỗ từ những người trực tiếp khai thác gỗ, đồng thời làm công tác “thông đường”, để tối không bị chặn lại. Đêm khuya mới cho xe lên kéo gỗ qua các trạm kiểm soát của kiểm lâm VQG theo đường bộ về xuôi. Điều đặc biệt, chốt chặn ngoài cùng ngay trung tâm thị trấn Vũ Quang có hẳn rào chắn bắc ngang đường kiểm soát lâm sản nhưng gỗ đêm đêm vẫn lọt về xuôi.
Một đêm tối trời đầu đông 2012, chúng tôi chạy xe máy từ trung huyện Vũ Quang vào xã Hương Quang chờ sẵn để “mục sở thị” lâm tặc vận chuyển gỗ bằng xe kéo ra khỏi rừng như thế nào. Đường vào rừng mỗi lúc mỗi quanh co và sương xuống lạnh buốt thịt da. Đến làng Cò, xã Hương Quang chúng tôi nép vào một con ngõ chờ xe kéo chạy qua. Hơn 12h đêm, thấy tiếng xe máy chạy nặng nhọc từ phía làng Cò chạy xuôi, phía trước một người điều khiển chiếc xe máy kéo theo sau xe kéo, trên xe có 3 phiến (bê) gỗ, phía sau là 2 thanh niên đi trên một chiếc xe máy khác không thấy biển kiểm soát áp tải hàng. Một lúc sau chúng tôi theo chiếc xe chở gỗ này về xuôi. Đến đoạn nào lên dốc thì thấy chiếc xe phía sau áp sát vào xe kéo về và dùng chân để đạp, đẩy từ phía sau để hỗ trợ xe phía trước kéo gỗ. Đến đoạn nào xuống dốc thì xe phía sau cũng áp sát và dùng chân bỏ vào xe kéo để ghìm xe kéo chạy chậm lại.
Chiếc xe cứ lầm lũi trong đêm tối chở gỗ xuyên rừng, Có một điều đặc biệt là trời tối như mực nhưng đến một số đoạn lâm tặc tắt đèn pha xe máy y như “xiếc” để đi qua trạm kiểm lâm một cách nhanh chóng.
Gần một giờ sáng thì xe về đến địa bàn thị trấn Vũ Quang, cũng như qua trạm phía trên, đến trạm sào (trạm kiểm soát lâm sản ngay cạnh cổng vào VQG Vũ Quang) 2 chiếc xe này tiếp tục tắt đèn pha và đi qua trạm một cách dễ dàng, rồi qua trạm kiểm lâm cơ động của VQG, sau đó qua cầu Hương Đại, thị trấn Vũ Quang theo tỉnh lộ 5 về xuôi.
Đêm trắng bám theo xe chở gỗ lậu đi qua các trạm kiểm soát lâm sản của Vườn Quốc gia Vũ Quang, cả một xe gỗ như thế nhưng không thấy bóng dáng một kiểm lâm viên nào xuất hiện để bắt giữ hay ngăn chặn cả.
Ngược lại, một số người dân vào rừng lấy cây thuốc về bán thì bị kểm soát chặt chẽ và bắt giữ. Cụ thể ngày 4/11, phóng viên vào trạm kiểm soát Sao La của VQG Vũ Quang, tại xóm Mạn Chạn xã Hương Quang, huyện Vũ Quang thấy mấy bó nhành cây máu chó bị kiểm lâm bắt giữ (còn gọi là cây chết nữa, tên khoa học Knema corticosa Lour, là một loại dược liệu được thương lái thu mua bán sang Trung Quốc) .
Điều này, khiến chúng tôi đặt ra câu hỏi: Ai bảo kê cho gỗ ra khỏi VQG Vũ Quang? Vì sao gỗ đi qua mà không bị chặn lại?
Những nhành cây Máu chó bé nhỏ người dân đi chặt về bán thì bị trạm kiểm lâm Sao la bắt giữ. Còn cây gỗ Ngát lớn hơn một khối này thì vẫn ngang nhiên ra khỏi vườn QG Vũ Quang (ảnh chụp ngày 21.9.2012). Ảnh: Trí Thức.
Trạm trưởng kiểm lâm “mặc cả” với lâm tặc.
Khoảng 23h ngày 18/09/2012, anh Mạnh, một người dân xã Hương Minh, huyện Vũ Quang (làm nghề cắt tóc) chở một khúc gỗ tạp chưa được 0,1m3 bằng xe gắn máy đi từ xã Hương Quang về xuôi. Đi sau Mạnh còn có một người nữa tên là Dương, trú thị trấn Vũ Quang cũng chở mấy khúc gỗ. Khi gần qua địa phận trạm kiểm lâm Sao La của VQG Vũ Quang, anh Mạnh bị một tổ kiểm lâm bắt giữ. Biết thế nên Dương đã quay xe lại và gửi gỗ vào một nhà dân gần đó.
Ngay sau đó ông Nguyễn Phi Hùng, trạm trưởng trạm kiểm lâm Sao La đã lập biên bản tạm giữ tang vật và phương tiện và thả người về hẹn hôm sau đến giải quyết.
Sáng 19/09/2012 anh Mạnh được gọi lên Hạt kiểm lâm VQG Vũ Quang để xử lý, tại đây ông Hùng và một người nữa bảo phạt 6,5 triệu vì vận chuyển lâm sản trái phép ra khỏi VQG. Nhưng anh Mạnh không mang đủ tiền xử phạt nên xin về hôm sau đến giải quyết. Anh Mạnh cho biết “em mới làm quán cắt tóc thiếu cái giá gỗ để đồ, em nhờ bạn lên xã Hương Quang mua mấy khúc gỗ tạp về để làm, lần đầu tiên em lên đây chở gỗ về và bị bắt, số tiền phạt lại lớn thế, không đủ tiền nên em về cắt tóc kiếm tiền lên nộp phạt. Không ngờ mấy ngày sau ông Hùng liên tiếp gọi điện mặc cả tiền phạt với em. Khi thì ông nói nộp 3 triệu đồng, khi thì nói cho nộp 2,5 triệu rồi 2 triệu cũng được. Không những thế ông còn cho em chở mấy khúc gỗ còn lại để lấy tiền nộp phạt”.
Anh Mạnh nói thế song chúng tôi không tin nổi, vì làm gì có chuyện kiểm lâm “mặc cả tiền phạt” với lâm tặc, hơn nữa lại cho lâm tặc chạy gỗ để lấy tiền nộp phạt. Nhưng cuối cùng cũng phải tin bởi các băng ghi âm cuộc điện thoại giữa trạm trưởng kiểm lâm trạm Sao La và anh Mạnh quá rõ ràng”. Chúng tôi xin trích một đoạn hội thoại giữa ông Nguyễn Phi Hùng, trạm trưởng trạm kiểm Lâm Sao La và anh Mạnh
“Bác nói này, giờ 2 thằng bây kiếm khoảng 3 triệu lên đây bác nớ cho, bác giải quyết cho xin xe mà ra. Trước mắt thì lên đây 3 triệu bác giải quyết cho xe ra đã nà”, Trạm trưởng Hùng nói. Anh Mạnh trình bày chưa có tiền và xin chở mấy khúc gỗ còn lại từ về thì ông Hùng đồng ý ngay: “ày ày (*), tối mai hẹ, hay là tối hôm nay”. Không chắc chắn sợ lại bị bắt tiếp nên Mạnh nhắc lại lần nữa và xin đừng bắt nữa thì Trạm trưởng Hùng nói “ày ày, ta đã nói không là không mà, hồi nữa thằng Dương đi học về rồi hai thằng bây mần trao đổi giải quyết trong tuần này cái”.
Một cuộc điện thoại khác anh Dương gọi cho ông Hùng để hỏi phải làm như thế nào vì mình mới có 1 triệu đồng. Ông Hùng nói “một triệu thì không mần được, ít nhất phải 2,5 triệu, 3 triệu hoặc 2 triệu trở lên. Trước mắt kiếm vài ba triệu xuống đây đã”.
Anh Dương hỏi “gỗ còn lại như thế nào, nhà con giờ không có tiền” thì ông Hùng trả lời “gỗ bên nớ nhà mình đã lấy mô, gỗ quăng bên nhà ông nớ thì cho bây đó”. Anh Dương xin chở số gỗ này về thì ông Hùng đồng ý ngay “ày ày”.
"Con voi chui lọt lỗ kim", đêm đêm lâm tặc vận chuyển gỗ từ vùng lõi ra vườn QG Vũ Quang về xuôi tiêu thụ tối 01.12.2012 Ảnh: Trí Thức.
Đêm đêm gỗ vẫn ra khỏi rừng, khi bắt được gỗ lại cho xử lý. Như vậy làm cho người dân không khỏi đặt ra câu hỏi, liệu kiểm lâm nơi đây có thực thi đúng chức trách nhiệm vụ của mình hay không? Cho người vi phạm chở gỗ ra khỏi rừng đi bán như thế có đúng hay không?
Trao đổi về vấn đề Trạm trưởng Trạm kiểm lâm Sao La (VQG Vũ Quang) “mặc cả” mức xử phạt đối với người vi phạm vận chuyển lâm sản, ông Nguyễn Văn Minh, hạt trưởng hạt kiểm lâm huyện Vũ Quang cho biết: “Mức xử phạt thấp nhất về vận chuyến lâm sản là 6,5 triệu đồng, kiểm lâm viên nói với lâm tặc đưa ra một giá nào đó, không làm hồ sơ thì là tiêu cực, vi phạm quy định của nhà nước”.
Ngày 01.12, ông Nguyễn Huy Lợi, Chi cục trưởng chi cục Kiểm Lâm tỉnh Hà Tĩnh khẳng định: “Nếu như là Hùng trạm trưởng thì càng phải xử lý nghiêm ngặt hơn, vì cách đây không lâu đã từng vi phạm phạt mười mấy triệu”.
(*) ày từ địa phương có nghĩa là là ừ, là đồng ý
Trí Thức