(ĐS&TD) - Nhẹ thì đau bụng, đi ngoài, nặng thì hôn mê nhập viện nhiều ngày liền. Có trường hợp tử vong ngay, và đáng sợ hơn là những cái chết từ từ bởi nguy cơ ung thư. Thực phẩm bẩn đang là “bóng ma” lởn vởn khắp các bếp ăn, từ công nghiệp - tập thể cho đến từng hàng quán, gia đình.
Thịt thối ngâm trong hóa chất 30 phút
Ngộ độc - chuyện thường ngày
Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) luôn là nỗi ám ảnh đối với người tiêu dùng Việt Nam. Báo chí đã phản ánh, cơ quan chức năng đã vào cuộc, phanh phui những “chiêu trò” làm ăn thiếu lương tâm của một bộ phận các tiểu thương, chủ quán ăn. Tuy nhiên, tình trạng thức ăn bẩn tràn lan vẫn chưa thể kiểm soát.
Việc sử dụng thực phẩm độc hại trong thời gian dài không chỉ gây các bệnh về đường tiêu hóa, mà còn khiến người tiêu dùng mắc những bệnh nghiêm trọng hơn, thậm chí là ung thư. Theo dự đoán của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong 20 năm nữa, các ca ung thư trên toàn thế giới sẽ tăng 57% (từ 14 triệu năm 2012 lên 22 triệu vào năm 2032). Trong đó, Việt Nam được dự đoán là đất nước có số ca ung thư tăng nhanh nhất thế giới mà nguyên nhân chính là các loại hóa chất độc hại dùng để tẩm ướp tồn dư trong thực phẩm.
Chỉ trong tháng 10/2014, cả nước đã xảy ra rất nhiều vụ ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe hàng ngàn người dân. Đơn cử là vụ ngộ độc tại bếp ăn tập thể của Công ty TNHH MTV DHA (huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh) làm 360 người phải nhập viện ngày 14/10. Sau 10 tiếng dùng bữa trưa tại bếp ăn của công ty này, hàng loạt công nhân đã xuất hiện các triệu chứng ngộ độc như đau bụng, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa. Thức ăn nghi ngờ gây ra ngộ độc là món khô cá mối chiên. Hay mới đây, Sở Y tế tỉnh Kiên Giang đã phải gấp rút chỉ đạo các đơn vị chức năng tổ chức cấp cứu 153 người bị ngộ độc thực phẩm trên địa bàn.
Theo số liệu của Ban chỉ đạo liên ngành VSATTP, trong gần 14 năm, cả nước xảy ra 2.683 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 78.051 người bị ngộ độc phải nhập viện với 688 ca tử vong.
Người tiêu dùng trong “mê cung” thực phẩm bẩn
Thịt sau khi ngâm xong
Cứ khoảng vài ngày lại xuất hiện thông tin về các cơ sở sản xuất thực phẩm bẩn trên địa bàn TP.HCM và cả nước. Có những vụ việc làm rúng động cả thị trường tiêu dùng khi nhà sản xuất bất chấp mọi thứ để kiếm lời. Dù các cơ quan chức năng đã liên tục tổ chức kiểm tra và xử lý vi phạm nhưng tình trạng này vẫn chưa thấy dấu hiệu “hạ nhiệt”.
Các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng Quản lý thị trường, liên tục phát hiện các cơ sở sản xuất, cung cấp thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng, vi phạm nghiêm trọng những quy định VSATTP. Điển hình là vụ cơ sở sản xuất mắm tôm Bắc, mắm tép chua tại thị xã Thuận An (tỉnh Bình Dương) do ông Dương Văn Hiếu làm chủ bị phát hiện sử dụng quy trình sản xuất rất mất vệ sinh. Các can nhựa đựng mắm tôm để ngổn ngang tiếp xúc trực tiếp với nền đất và chứa lúc nhúc dòi. Toàn bộ số hàng trên đều không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.
Hàng tấn mỡ heo thối để làm dầu ăn và tóp mỡ cũng vừa được Chi cục Thú y huyện Bình Chánh (TP.HCM) phát hiện tại cơ sở sản xuất trên địa bàn xã Vĩnh Lộc B. Tại thời điểm kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện có 4 công nhân đi chân đất, phân loại da và mỡ heo thối vào chảo để nấu. Toàn xưởng bốc mùi hôi thối khi nguyên liệu được bày trực tiếp lên sàn nhà dơ bẩn, thậm chí đặt gần cống rãnh. Theo điều tra của cơ quan chức năng, mỗi ngày cơ sở này sản xuất dầu ăn và tóp mỡ từ gần 400 kg mỡ heo thối.
Làm thế nào để chọn thực phẩm sạch?
Trao đổi nhanh với bà Đỗ Thị Ngọc Diệp - Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, về những phương pháp chọn nguyên liệu sạch, bà Diệp cho biết: “Rất khó để người tiêu dùng có thể phân biệt và lựa chọn thực phẩm sạch chỉ bằng mắt thường, điều này giống như việc đánh đố người tiêu dùng. Theo tôi, có một số mẹo nhỏ để lựa chọn nguyên liệu, như thịt heo cần có độ đàn hồi nhất định, thớ thịt đều, có màu hồng tự nhiên, không chảy nhớt và không có mùi hôi. Đối với cá, thì mắt cá phải trong, thịt cá cần có độ cứng nhất định và sau khi đã chế biến thì thịt chắc nhưng không cứng. Tuy nhiên, những mẹo này rất cảm tính và không phải ai cũng áp dụng được. Do đó, cách tốt nhất để lựa thực phẩm sạch là dựa vào uy tín và vệ sinh của nơi bán. Thịt được bày bán ở siêu thị thông thường đã được qua tuyển chọn, tươi và đảm bảo hơn thịt bán tại các chợ truyền thống về cả chất lượng thịt lẫn vệ sinh tại nơi bán”.
Rõ ràng, việc thực phẩm bẩn tràn lan là do người bán thấy lợi trước mắt mà không suy xét cặn kẽ những tác hại khủng khiếp ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Người dân chỉ có thể tự bảo vệ mình và gia đình qua những biện pháp phòng ngừa, hạn chế việc ăn uống ngoài hàng quán, nhất là các quán ăn bình dân.
Trả lời thắc mắc của PV rằng, liệu người tiêu dùng có thể phân biệt được thực phẩm sạch và bẩn sau khi đã chế biến, đặc biệt của các suất ăn công nghiệp và quán ăn lề đường, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM nói điều này gần như không thể, do nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, nguyên liệu trước khi nấu chín đều được tẩm ướp để khử mùi tanh, hôi. Thứ hai, các nguyên liệu này thường đã được ướp màu để đánh vào thị giác của người tiêu dùng, khiến việc phân biệt bằng vị giác, thị giác và khứu giác khi sử dụng những thực phẩm này là dường như không thể.
Do đó, để hạn chế việc tiêu thụ những thực phẩm độc hại, người tiêu dùng không nên mua ở những hàng quán có giá rẻ quá mức bình thường, cần lựa chọn những nơi bán có mặt bằng sạch sẽ và tối ưu nhất là tự nấu để đảm bảo tối đa chất lượng thực phẩm.
Nguyên Quân - Hải Yến