"Anti vắc xin": Trào lưu cực kỳ nguy hiểm

Gần đây trên mạng xã hội Facebook xuất hiện nhiều fanpage Anti vắc xin với các nội dung phản bác tác dụng của vắc xin, thậm chí là nêu lên những tác hại, mặt trái của vắc xin và ủng hộ các bà mẹ không tiêm vắc xin cho con. Khi phong trào bài trừ tiêm vắc xin xuất hiện, có khá nhiều bố mẹ tích cực trong phong trào này, đưa ra nhiều bằng chứng từ các nguồn khác nhau. Đa phần là những bài báo, tài liệu trên các trang mạng từ nước ngoài. Dù chưa được kiểm chứng, song, những thông tin như tiêm vắc xin bị biến chứng hay vẫn mắc bệnh, chứa chất độc, làm trẻ bị tự kỉ… khiến các bố mẹ lo lắng.

Thực tế cho thấy, tiêm phòng là một sự đầu tư cho tương lai. Lợi ích của việc phòng bệnh bằng vắc xin đã được chứng minh từ lâu và chương trình tiêm chủng đã trở thành một phần không thể thiếu của mọi nền y tế. Tuy nhiên, từ khoảng 10 năm nay, các phong trào chống đối tiêm chủng (anti vắc xin) đã xuất hiện ở nhiều nước tiên tiến bắt đầu có ảnh hưởng tới Việt Nam. Hiện chưa có số liệu cụ thể về những lo lắng của cha mẹ khi mang con cái đi chủng ngừa. Tuy nhiên, qua các trao đổi trên một số diễn đàn trên mạng, nhiều bậc phụ huynh đã nêu rõ các ý kiến và lo ngại như sau: Việc tiêm vắc xin thường được tổ chức đại trà; nhân viên y tế kêu gọi chích ngừa chung chung mà không dành đủ thời gian giải thích cụ thể các lợi ích và nguy cơ, lo lắng về cách ứng phó với các tác dụng phụ,…

Tuy nhiên, việc tìm thông tin và tham vấn qua mạng đang dần trở nên phổ biến. Dù tiện lợi, chúng kèm theo nguy cơ, vì nhiều thông tin không được kiểm chứng và đôi khi chỉ phản ánh nhận định cá nhân mà không ai phải chịu trách nhiệm.

Theo thống kê của Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia, từ đầu năm 2017, các bệnh viện đã tiếp nhận 83 trẻ mắc viêm não Nhật Bản. Đây là căn bệnh khá nguy hiểm do tỉ lệ tử vong hoặc để lại di chứng lên tới 25%. Phần lớn trẻ mắc bệnh năm nay thuộc nhóm trên 5 tuổi, lứa tuổi chưa được tiêm văcxin viêm não Nhật Bản đầy đủ. Bên cạnh đó có 119 trẻ mắc ho gà, 2 cháu trong số này đã tử vong trong khi đây cũng là căn bệnh đã có vắc xin phòng.

Đây có thể nói là do hậu quả của trào lưu bài trừ vắc xin sởi của chương trình tiêm chủng mở rộng trước đó. Nguyên nhân xuất phát từ vài ca trẻ tử vong sau khi tiêm vắc xin. Mặc dù các vụ tử vong này đều xác định không có liên quan đến chất lượng vắc xin và chính phủ cũng đã công bố những thông tin này.

Trước những thông tin thất thiệt lan truyền trên mạng xã hội, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đã khẳng định, y tế thế giới coi vắc xin là một trong những thành tựu quan trọng nhất của thế kỷ 20. Hiệu quả của vắc xin không thể phủ nhận. tại Việt Nam, thành công của công tác tiêm chủng mở rộng đã đem lại hiệu quả rõ rệt, làm thay đổi về cơ bản cơ cấu bệnh tật ở trẻ em. Cụ thể, Việt Nam đã thanh toán bại liệt vào năm 2000, đạt mục tiêu loại trừ uốn ván sơ sinh vào năm 2005. Kể từ năm 1988, các trường hợp bại liệt trên khắp thế giới đã giảm 99%. Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật ước tính, nhờ vào chủng ngừa, năm 2014 đã ngăn ngừa hơn 21 triệu trường hợp nhập viện và 732.000 ca tử vong.

Cũng nhờ chủng ngừa, căn bệnh đậu mùa từng giết chết từ 300 đến 500 triệu người trong thế kỷ 20, đã được xóa sổ vào năm 1980. Các bệnh như cúm, sởi, quai bị, rubella… giảm thiểu đáng kể. Ngoài ra, tỷ lệ mắc hầu hết các bệnh có vắc xin phòng trong chương trình tiêm chủng mở rộng đều giảm qua các năm. So sánh năm 1985 (năm bắt đầu triển khai tiêm chủng mở rộng trên toàn quốc) với năm 2010, tỷ lệ này giảm từ hàng chục đến hàng trăm lần.

Cục Y tế dự phòng cho biết: tiêm chủng mở rộng luôn bảo đảm 3 yêu cầu cơ bản bao gồm: Nâng cao chất lượng tiêm chủng, an toàn tiêm chủng, từ đó nâng cao tỉ lệ tiêm chủng. Tất cả các loại vaccine đều phải bảo đảm tính an toàn và hiệu lực, đặc biệt phải trải qua quá trình kiểm định nghiêm ngặt mới được đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, giống như thuốc, không có một loại vaccine nào có thể bảo đảm an toàn tuyệt đối, bởi vì, tiêm vaccine tức là đưa một kháng nguyên lạ vào trong cơ thể.

Cục Y tế dự phòng nêu rõ, phải thấy rằng nguy cơ của các dịch bệnh trên vẫn tiềm ẩn, cụ thể, nguy cơ vi rút bại liệt xâm nhập từ các nước lưu hành bại liệt vào Việt Nam là rất lớn; uốn ván vẫn là bệnh có tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt uốn ván sơ sinh có tỷ lệ chết/mắc cao nhất (53-82%). Do vậy, việc tiêm chủng để phòng bệnh hết sức quan trọng, tránh xảy ra nguy cơ dịch bệnh bùng phát.

Nếu như không duy trì tỷ lệ tiêm chủng thì dịch bệnh sẽ bùng phát và tất cả cộng đồng phải gánh chịu hậu quả. Chính vì vậy, Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm đã quy định, tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng chống dịch là bắt buộc. Đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch là bảo vệ cho từng cá thể và cho cộng đồng.

Các chuyên gia y tế khuyên các phụ huynh hãy là người tiêu dùng thông minh. Cụ thể, phải tìm hiểu kỹ thông tin để tự mình tự chọn thời điểm ưu tiên của vắc xin để chích ngừa cho con, bởi không phải vắc xin nào cũng cần tiêm ngay lập tức. Phụ huynh cũng không nên chần chừ do dự, không tiêm phòng cho con là bỏ qua mất thời điểm phòng bệnh tốt nhất cho con mình. Đồng thời, việc chống lại vắc xin, không tiêm vắc xin không những ảnh hưởng đến đứa trẻ đó, gia đình đó, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cả cộng đồng, vì bệnh sẽ lây lan cho cộng đồng.

Hồng Anh