Chín triệu người Việt mắc phổi tắc nghẽn và hen phế quản

Nam tiến để “trốn” hen

Cứ đến mùa lạnh hay khi thời tiết thay đổi, ông Phan Hữu Đặng (69 tuổi quê ở Bình Lục, Hà Nam) lại khốn khổ với những cơn hen kéo dài. Người con trai của ông đang làm ăn ở TP  HCM luôn mời bố vào miền Nam để sống nhằm cải thiện sức khỏe.

“Tôi bị hen từ bé, mùa đông đến rất khổ, cơn hen kéo dài, đêm không ngủ được vì ho. Tôi đã dùng đủ các loại thuốc mà bệnh cũng chẳng đỡ! Con tôi luôn mời bố vào Nam sống để dứt cơn hen vì thời tiết trong đó ấm áp. Nhưng tôi là tộc trưởng, phải lo mồ mả ông bà nên cũng băn khoăn lắm. Cũng chẳng biết liệu vào trong đó có thể dứt được bệnh hay không?”, ông Đặng băn khoăn.

Chị Liên vừa bị viêm mũi dị ứng, vừa bị hen phế quản. Có những lần bị nhiễm lạnh, sức khỏe yếu nên cơn hen kéo dài, chị phải vào viện cấp cứu.

Chị Liên cho biết: “Gần như năm nào tôi cũng phải vào viện cấp cứu 1 lần. Nhiều lần cũng tính toán định vào miền Nam sinh sống để thoát khỏi bệnh. Tôi mới có một con, sức khỏe như hiện nay thì chưa dám nghĩ đến chuyện sinh đứa thứ hai. Vợ chồng tôi cũng băn khoăn không biết có nên chuyển vào Nam hay không vì công việc của cả hai đang rất tốt”.

PGS.TS Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, chứng hen có thể xuất hiện ở bất cứ thời tiết nào chứ không phải chỉ trong thời tiết lạnh. 70% là do cơ địa, 30% là do tác động của thời tiết.

Theo kết quả nghiên cứu của Dự án phòng chống hen phế quản của Bộ Y tế (2004-2010), nước ta hiện có khoảng 3,6 triệu người mắc hen, trong đó khoảng 70% bệnh nhân hen phế quản chưa được điều trị dự phòng.

Mỗi năm có 3.000- 4.000 người tử vong do căn bệnh này. Tỷ lệ tử vong do hen cao nhất ở Nghệ An (16,72%), kế đến là Tuyên Quang (5,45%), Nam Định (4,18%).

ThS. BS Nguyễn Hữu Trường – Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng cho biết, ước  tính tỷ lệ hen ở trẻ em Việt Nam chưa rõ nguyên nhân chiếm khoảng 10-12%. Khi sinh, khoảng 30% bà mẹ có thể di truyền bệnh cho con. 

Theo ThS. BS Nguyễn Hữu Trường, “di cư” từ vùng lạnh sang vùng có thời tiết ấm áp cũng giúp bệnh nhân đỡ bệnh phần nào. Tuy nhiên, bệnh hen không phải chỉ do thời tiết mà còn có những tác nhân khác. Có ba yếu tố chính dẫn đến căn bệnh này: Môi trường, di truyền và thời tiết. Ngoài các căn nguyên gây bệnh, còn có yếu tố kích phát cơn hen như thuốc lá, bia rượu, làm việc quá sức, bị cúm...

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

“Do không hiểu hết vấn đề nên nhiều người “di cư” đến nơi khác để tránh bệnh là không cần thiết. Y học hiện nay hoàn toàn có thể kiểm soát được bệnh này. Bệnh hen chỉ nặng khi người ta lơ là chủ quan, không chú ý đến nó”, ThS. BS Nguyễn Hữu Trường chia sẻ.

Để tìm hiểu nguyên nhân, người bệnh có thể đến bệnh viện để thử test dị nguyên nếu nguyên nhân do dị ứng (có những cơn hen không do dị ứng) để phân biệt với những bệnh lý khác như tắc nghẽn mạn tính, tim, hen do virus.

Theo các chuyên gia, đi tìm nguyên nhân để tránh bệnh một cách “triệt để” là rất khó, vì thế người bệnh nên đi khám để có phương án điều trị thích hợp. Dù do nguyên nhân gì thì cách điều trị hen đều giống nhau, đó là dùng thuốc chống viêm.

Những trường hợp bị dị ứng với thức ăn, thời tiết, các loại côn trùng thì rất khó có thể điều trị tận gốc. Nhiều trường hợp bệnh càng nặng do không có ý thức giữ gìn sức khỏe, không chấp nhận bệnh, ngại “mang tiếng bị hen” nên tự ý mua thuốc về uống. Điều này rất có hại, dẫn tới nhờn thuốc, gây biến chứng thậm chí tử vong. 

“Người mắc bệnh hen nên tránh các yếu tố kích thích, chỗ ở cần thông thoáng, chăn ga gối đệm phải thay giặt thường xuyên. Mùa phấn hoa, nếu phải ra khỏi nhà thì cần đeo khẩu trang. Tránh để nhà ẩm ướt, tối tăm, không nên nuôi chim, chó, mèo. Nếu một tháng chỉ bị cơn hen một lần thì nên dùng bình xịt để cắt cơn. Nếu trong 1 năm liền không có cơn khó thở thì có thể không cần dùng thuốc. Hiện nay, có khá nhiều loại thuốc tốt để điều trị hen có thể dùng cho cả phụ nữ đang mang thai nên bệnh hen dù không chữa khỏi hẳn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát”, ThS. BS Nguyễn Hữu Trường cho biết.

Hoài Nam
theo GĐ&XH