Chuyện có một không hai: Ép nửa làng… đổi họ!

Dantin - Đang yên lành, nhiều người thuộc dòng họ Đỗ Đức xã Đại Hà (huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng) tá hỏa với việc “đứa cháu ngỗ ngược” Đỗ Đức Bạn kiên quyết đòi đổi họ Đỗ sang họ Mạc. “Đứa cháu ngỗ ngược” ấy nói không sang họ Mạc thì cũng phải chuyển sang dòng họ “Đỗ Đăng”. Để tránh “ông cháu” làm càn, những cao niên họ Đỗ đem cả gia phả họ mình đi dấu để tránh bị cướp. Câu chuyện đang làm xôn xao dân tình cả một miền quê.

• Làng hiến mắt
• Nokia trình làng smartphone Asha 501 giá 99 USD
• Xperia Z giá rẻ được Sony trình làng vào quý III
• Lewandowski từng bị các đội làng nhàng ngoảnh mặt

Đứa cháu “đại nghịch, vô đạo”

Theo các cụ phụ lão xã Đại Hà, dòng họ Đỗ được coi một trong 2 họ lớn nhất xã Kiến Thụy, chiếm tới một nửa dân số xã. Theo gia phả họ Đỗ thì tổ tiên dòng họ này đã đến Kiến Thụy, Hải Phòng từ hơn 300 năm trước và truyền đến 11 đời. “Gia phả ghi lại rằng: Ông tổ vốn là một địa chủ có tiếng chạy loạn khi Nam - Bắc phân tranh thế kỷ XVII. Đến đây gặp đất đai màu mỡ, nguồn nước tốt lại dồi dào nên bảo người nhà dừng chân sinh cơ lập nghiệp. Gia phả không nói trước đó họ gì nên tất cả cao niên của dòng họ đều cho rằng họ nguyên thủy cũng là họ Đỗ”, trưởng họ Đỗ Đức Tỉnh nói.

Nhiều người dân bức xúc vì bị ép đổi họ.

Một buổi tối chớm đông năm 2010, khi cả họ Đỗ tề tựu ở nhà thờ họ làm lễ giỗ tổ thì anh Đỗ Đức Bạn (SN 1971) là người nhánh út của họ này đứng dậy, mắt long sòng sọc phủ nhận rằng mình không phải họ Đỗ mà là họ Mạc. Nếu không thì ắt hẳn là họ “Đỗ Đăng” chứ không bao giờ là “Đỗ Đức”. “Vì vậy anh ta nói cần phải đổi họ mình sang họ Mạc hoặc Đỗ Đăng. Đấy là chuyện nghiêm túc và hệ trọng đối với một dòng họ nên không thể nói bừa như thế. Khi hỏi bằng chứng nào về việc nguyên gốc dòng họ thì anh ta chỉ nói nghe thế mà không đưa ra được cái gì nên cả họ rầm rầm phản đối”, ông Đỗ Đức Lãm, trưởng một nhánh của dòng họ Đỗ có mặt hôm ấy bức xúc kể tội đứa cháu Đỗ Đức Bạn.

Không chỉ có ông trưởng tộc Đỗ Đức Tỉnh, ông Đỗ Đức Lãm, một bậc cao niên trong làng cũng cho biết: Nhiều người già người trẻ họ Đỗ đập bàn mắng anh Bạn là “ngỗ ngược”, là “đại nghịch vô đạo”, “coi tổ tiên không ra gì”… Nhiều người trẻ máu nóng lại sẵn hơi men có mặt ở buổi giỗ còn đòi đuổi cổ Đỗ Đức Bạn ra khỏi nhà thờ và “cấm cửa tay này đến đây suốt đời”. Kể cả những người cùng nhánh với anh Bạn cũng phản đối ý kiến đổi họ. “Chỉ có một số ít người không hiểu biết gì nghe anh Bạn thao thao bất tuyệt về dòng họ cũ là Mạc hay Đỗ Đăng thì ủng hộ”, ông Đỗ Đức Lãm kể lại.

Nhưng chuyện bất ngờ đã xảy ra, người bị “trục xuất” khỏi nhà thờ họ Đỗ hôm ấy là ¾ người có mặt. “Anh ta lấy lý do là mình bỏ công nhiều nhất xây nhà thờ họ Đỗ nên có quyền đuổi mọi người”, anh Đỗ Đức Hùng, con trai ông Tỉnh người sẽ kế ngôi trưởng tộc họ Đỗ kể lại. Cả họ Đỗ uất ức. “Nhưng không làm gì được vì anh ta rất hung hãn và liều lĩnh. Lúc nào cũng đe dọa có thể sẽ đâm được, chém được nếu không làm theo ý anh ta”, anh Hùng bức xúc nói.

Ngay sau buổi tối hôm ấy, dưới sự chủ trì của ông trưởng tộc Tỉnh, già trẻ dòng họ Đỗ đã họp khẩn cấp. Đến quá 2g đêm, mọi người dòng họ Đỗ nhất trí :Nếu đứa cháu “đại nghịch, vô đạo” kia không ăn năn, hối lỗi và còn đổi họ thì cả họ sẽ từ mặt. Từ nay dòng họ Đỗ không có ai tên là Đỗ Đức Bạn nữa. Sẵn tính nóng, “đứa cháu ngỗ ngược” cũng tuyên bố: Từ nay cũng không thèm làm người họ Đỗ Đức nữa!

Theo ông Bùi Duy Ngòi, trưởng ban phụ lão Đại Hà, khách mời của buổi giỗ họ Đỗ, thì đó chỉ là một giọt nước tràn ly. Bởi ngay từ thời điểm xây nhà thờ họ Đỗ, nhiều lục đục, to tiếng thậm chí xô xát gây thương tích giữa anh Bạn với những người trong họ Đỗ đã xảy ra. Bắt đầu từ câu chuyện cái cổng nhà thờ họ.

“Mạc Đăng hồi quang”?

Đỗ Đức Bạn.

Ông trưởng tộc Đỗ Đức Tỉnh cho hay việc xây nhà thờ họ Đỗ bắt đầu từ năm 2007. “Sau khi đi làm ăn xa nhà, nhiều người họ Đỗ đã ấm no hơn, kinh tế khá giả nên khi trở về đã đưa ý kiến xây một cái lăng tổ và khôi phục lai nhà thờ trên nền đất cũ. Nhà thờ họ Đỗ đã quá mục nát vì làm bằng đất lợp ngói cũ nên xiêu vẹo đi trông rất thảm hại. Người già, người trẻ đều bỏ tiền của, đóng góp để làm nhà thờ nhưng ai cũng vui vẻ và tận tâm. Ngôi nhà thờ 5 gian, tường xây, cột gỗ, lợp ngói đỏ khang trang xong người trong làng ai cũng tấm tắc khen”, ông Tỉnh nói.

Lúc này, anh Đỗ Đức Bạn là một giám đốc cty xây dựng nên cũng có được chút vốn liếng đã công đức  có phần hơn với toàn bộ hai gian phía sau, toàn bộ phần mái và các cửa gỗ lim. “Nhưng ngay sau khi xây xong, anh Bạn đòi xây thêm một cái cổng nhà thờ. Có cổng thì càng uy nghiêm và tạo khí thế nên mọi người đồng ý. Đáng tiếc là khi cái cổng hoàn thành, anh Bạn cho bít kín lối đi lại nhà trưởng tộc và viết mấy chữ mà không ai trong họ chấp nhận được”, ông Đỗ Đức Lãm nói.

Như để làm chứng, ông Lãm kéo ra cái cổng nhà thờ họ cao gần 10 m kiểu tam quan (3 cửa) khá nguy nga nhưng đóng im ỉm cả ngày chỉ để một lối đi bé chừng 60cm bên cạnh. Trên chính cổng có đề 4 chữ: “Mạc Đăng hồi quang”.

Theo ông Đỗ Đức Thắng, trưởng một nhánh của dòng họ Đỗ, 4 chữ ấy có nghĩa là dòng họ Mạc Đăng sẽ tươi sáng trở lại. “Khi viết 4 chữ ấy, anh Bạn giải thích có nghĩa là một sự khời đầu tươi sáng sẽ trở lại để lấp liếm cái ý định đổi họ nhưng ai xem cũng hiểu ngay. Nhà thờ họ Đỗ lại ghi là “Mạc Đăng” là không thể chấp nhận được”,  ông Thắng nói.

Quá bất bình, để phản đối, nhiều người trong họ Đỗ bắt thợ lên xóa đi 4 chữ trên cổng nhà thờ.  “Khi thợ vừa định lên thì anh Bạn đi tới nói: “Đứa nào đòi xóa nữa tao bắn chết” khiến 4 chữ đó giờ vẫn còn nguyên”, ông Thắng kể lại.

Để đảm bảo “cái công lớn” của mình, anh Bạn tìm cách khóa cửa nhà thờ của họ Đỗ lại và chỉ mình anh có chìa khóa. Ông Tỉnh, trưởng họ Đỗ bảo: “Cánh cổng nhà thờ cũng chỉ mình anh Bạn có, ai động vào sẽ bị anh Bạn đưa người đến đánh. Đám cưới con gái tôi cũng phải nép mình đi trong cái lối 60cm ấy. Mà rõ ràng đây là miếng đất hương hỏa do tôi làm chủ được cấp bìa đỏ hẳn hoi. Anh ta nói chỉ khi chịu đổi họ và “biết điều” thì mới mở cửa nhà thờ và cổng để người họ Đỗ đi vào”.

Tuy nhiên trao đổi với PV Đời sống& Tiêu dùng, anh Đỗ Đức Bạn cho biết anh đòi đổi họ Đỗ sang họ Mạc “chỉ là lời của bố con một số đứa không ra gì để bôi xấu tôi thôi”. “Tôi chỉ nói là họ gốc là Đỗ Đăng chứ không phải Đỗ Đức nên đổi là phải. Tôi cũng không ép ai đổi họ nhưng đổi thì vẫn hơn. Còn 4 chữ “Mạc Đăng hồi quang” tôi đã giải thích rồi. Nó chỉ có nghĩa là “sự khởi đầu tươi sáng sẽ trở lại” nên thuê người viết trên cổng”,  anh Bạn cho biết.

Theo ông Bùi Thanh Bình, Bí thư Đảng ủy xã Đại Hà, việc xích mích giữa ông Đỗ Đức Bạn với những người dòng họ Đỗ xã đã nắm được từ lâu. Ông Bình cho rằng UBND xã và nhiều đoàn thể đã đến họ Đỗ để hòa giải và hàn gắn đoàn kết nhưng không được. “Việc thay đổi tên họ được pháp luật cho phép và quyền cá nhân của mỗi người nên tôi không có ý kiến gì. Nhưng chắc chắn việc ép người trong họ hoặc tự ý đổi họ đều nhận được những dư luận không hay về mặt đạo đức”. 

Minh Hoàng