Dịch vụ đổi tiền lẻ giáp Tết: Cắn răng đi đổi “tiền em”

Quầy đổi tiền của ông chủ M.

Ở đây, tiền lẻ được những người đổi gọi là “tiền em”. Chợ đổi nhiều loại “tiền em” với các mệnh giá khác nhau nhưng chủ yếu là các loại tiền 10.000 đồng, 5.000 đồng, nhỏ nhất là 500 đồng.

Đổi bao nhiêu tiền cũng có?!

Quầy nào cũng đông nghịt khách.

Sáng 10/12/2013, trong vai người đi đổi tiền lẻ, chúng tôi tìm đến khu chợ “tiền em”. Chưa kịp ghé xe lại hỏi, một chủ quầy đổi tiền mặc áo bông đỏ bịt khăn kín mặt chạy ra túm ngay đầu xe chúng tôi kéo vào “khủng bố” bằng một loạt câu hỏi: “Đổi tiền hả? Đổi bao nhiêu? Loại mệnh giá nào?”. Nói đổi ít sợ không hỏi được gì, đánh liều hỏi đổi 10 triệu loại mệnh giá 5.000 đồng, ông chủ quầy khoát tay: “Chuyện nhỏ, có ngay ở đây. Đem tiền sẵn ở đây đổi hay vào nhà trong. Trong đó có sẵn máy đếm tiền, đảm bảo không thiếu một xu!”. Rồi ông chủ quầy ra giá: 1 triệu ăn 900.000 đồng. Ưng thuận thì đổi luôn. Đổi từ 15 triệu trở lên bớt thêm 5%!”. Giả đò chưa tin giá, thì ông chủ quầy chỉ vào các quầy bên cạnh nói ngay: “Chỗ nào cũng thế. Cứ tham khảo, không có chỗ nào hơn quay lại”.

Càng về trưa, chợ càng tấp nập khách. Khu chợ “tiền em” có ba quầy hàng lớn nhất là của hai chị em ruột Tr. và T. trú ở đường Quang Trung) và bà L. từ Chương Mỹ lên có thể đổi tiền lẻ lên đến hàng trăm triệu đồng. Bà chủ L. người ục ịch, ngồi phe phẩy quạt bắt mối, còn hai cô con gái ngồi đếm tiền đổi cho khách. Chúng tôi ngỏ lời muốn đổi khoảng 50 triệu đồng “tiền em” đủ các mệnh giá để Tết lì xì, bà chủ L. vồn vã: “Đổi bao nhiêu cũng có. Chú đổi, chị bớt hơn những anh em khác 5% mỗi loại”. Chưa kịp từ chối, bà chủ L. nói ngay: “Nếu có mối khác, giới thiệu cho chị, chị chia phần trăm cho. Gớm, sao cái món “tiền em” này năm nào cũng thiếu”!”.

Theo tiết lộ của một chủ quầy đổi tiền thì mấy năm trước, khu “chợ đổi tiền” cũng đã hoạt động nhưng lẻ tẻ và không rầm rộ như năm nay. Năm nào cứ đến giáp Tết, không quầy nào còn tiền lẻ để đổi. Rút kinh nghiệm, các chủ quầy hàng năm nay đã tranh thủ vào ngân hàng đổi từ trước vài tháng và chia làm nhiều đợt đổi sau đó “ém” tiền chờ đến những ngày giáp Tết sẽ tung ra. Người chủ quầy hàng túm xe chúng tôi ban nãy, tên M. cũng tiết lộ: Đầu tháng 10/2013 ông đã đổi gần 300 triệu đồng từ ngân hàng. Tuy nhiên, năm nay lại thấy người dân đi đổi tiền sớm hơn nên ông, tranh thủ chạy ra ngân hàng để “nhập thêm” tiền lẻ mà không được. “Có nhiều tay khôn thật, ứng nợ (vay nợ lãi) của anh em đến hàng tỷ đi đổi tiền lẻ thì năm nay ăn đậm”. Không đổi là mấy ngày nữa không còn tiền lẻ đâu. Mà nếu còn thì giá quy đổi “tiền em” cũng khác, ít cũng giảm thêm 10-20%”, ông chủ M. nhận định.

Cắn răng chịu thiệt!

Những chủ quầy ra tận đường mời khách.

Từ sáng đến chiều, giá quy đổi tiền lớn sang “tiền em” mỗi lúc mỗi khác. Nếu như lúc 10g sáng, loại mệnh giá 10.000 đồng tỷ lệ quy đổi là 10/ 9 (1 triệu đổi 900.000 đồng), 5.000 đồng là 10/8, 2.000 đồng là 10/7,5, 500 đồng là 10/6 thì đến 12g trưa giá đã “quay” chóng mặt theo kiểu “chặt chém” khách hàng. Đổi 1 triệu tiền loại 10.000 đồng chỉ nhận được 800.000 đồng. Các loại khác theo tỉ lệ giảm dần: 10/7, 10/6. Riêng đổi loại tiền 500 đồng thì 1 triệu chỉ còn nhận lại 500.000 đồng. Suốt gần một tiếng đồng hồ lượn qua lượn lại khu chợ, chị Nguyễn Minh Th., nhà ở phường Quan Hoa (Q.Cầu Giấy, Hà Nội) đi đổi 2 triệu đồng “tiền em” loại 5.000 đ về “lì xì” cho con cháu dịp Tết mà vẫn lắc đầu vì thấy đổi thì …thiệt cho mình quá!

“Đi một lượt 6 quầy, quầy nào cũng chỉ đưa 1,5 triệu cho 2 triệu đồng của mình. Cuối cùng, chị Th. đành bấm bụng đổi 2 triệu lấy 1.550.000 đ của một chủ quầy chừng 30 tuổi, mặt cứ vênh lên như vừa ...ban ơn cho khách!

Để cùng có lời, nhiều chủ quầy đã liên kết nhau bằng cách cùng tăng giá “tiền em” theo quy tắc: Kiểu gì cũng không được phá giá! Đến 2g chiều qua, các quầy đổi tiền vỉa hè đường Quang Trung cùng đồng loạt ra giá: “tiền em” mệnh giá 10.000 đồng còn 1 triệu ăn 750.000 đ (75% giá ), các mệnh giá khác đều chỉ còn 50-70%. Nhiều người đi đổi đành cắn răng chịu thiệt vì chờ đợi ở ngân hàng mấy hôm rồi mà “không thấy ai kêu vào đổi”.

Không chỉ có ở tuyến đường Quang Trung, dịch vụ đổi tiền lẻ của tư nhân đã “xê dịch” hẳn vào những tuyến phố bên trong của quận Hà Đông như La Khê, Yết Kiêu, Bà Triệu…. Đặc biệt tại khu vực di tích lịch sử đền Bia Bà (La Khê), những ngày thường chỉ có 3-5 quầy đổi tiền lẻ phục vụ người đi lễ dâng tiền công đức thì những ngày giáp Tết đã có gần hai chục quầy đổi tiền lẻ xếp thành hàng dài dọc con đường ven hồ dẫn vào khu lễ thờ. Chúng tôi hỏi đổi 1 triệu đồng tiền lẻ, chị S.- một chủ quầy hét: “Một triệu ăn 700.000 ngàn. Không giảm hơn được. Các chỗ khác cũng thế cả”. Kêu đắt, chị S. xua tay đuổi: “ Đừng lằng nhằng. Không thì đi ra ngân hàng mà đổi!”. Ra các quầy khác, đổi một triệu, chủ quầy bảo chỉ còn 650.000 đồng, cái giá làm chùn chân nhiều người có ý định đổi tiền lẻ lì xì cho người thân dịp Tết!

Mặc dù không có quy mô đổi hàng trăm triệu đồng như ở khu vực đường Quang Trung nhưng ở đây, tỉ lệ quy đổi tiền chẵn sang tiền lẻ cao hơn nhiều (thấp nhất là khách hàng chịu thiệt 20%, cao nhất là 60%). Ban Quản lý khu di tích Bia Bà cho biết Ban đã nhắc nhở nhiều lần việc các quầy đổi tiền nâng mức % quy đổi lên quá lớn nhưng không thể kiểm soát được.

Toàn Thắng – Bích Vân