Dantin - Hàng vạn quân Thanh chết trận được chôn thành 12 nấm mộ khổng lồ xung quanh gò Đống Đa - một di tích lịch sử giữa lòng thủ đô Hà Nội gắn liền với tên tuổi của Đại anh hùng áo vải Quang Trung, được khẳng định là sự thật. Nếu quả như vậy thì với diện tích 6.000m2, chiều cao gần chục mét, gò Đống Đa sẽ là ngôi mộ lớn nhất thế giới.
Dantin - Hàng vạn quân Thanh chết trận được chôn thành 12 nấm mộ khổng lồ xung quanh gò Đống Đa - một di tích lịch sử giữa lòng thủ đô Hà Nội gắn liền với tên tuổi của Đại anh hùng áo vải Quang Trung, được khẳng định là sự thật. Nếu quả như vậy thì với diện tích 6.000m2, chiều cao gần chục mét, gò Đống Đa sẽ là ngôi mộ lớn nhất thế giới.
Ghi nhận từ dấu tích lịch sử
Theo các cụ cao niên ở làng Thịnh Liệt thì nơi tọa ngự của gò Đống Đa ngày nay xưa kia thuộc đất làng Khương Thượng, huyện Quảng Đức, phủ Thuận Thiên. Đây cũng là một trong các chiến trường trong trận Hoàng đế Quang Trung đại phá 29 vạn quân Thanh vào mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789). Sau khi quân Tây Sơn giải phóng kinh thành Thăng Long, tại khu vực Đống Đa xác giặc ngổn ngang khắp nơi. Vua Quang Trung cho thu nhặt xác giặc, xếp thành 12 gò, sau gọi là “Kình nghê quán” (gò chôn xác giặc dữ như cá kình, cá nghê ). 12 gò xưa nằm rải rác từ làng Thịnh Quang đến làng Nam Đồng . Vì trên các gò có nhiều cây đa mọc lên um tùm nên dân gian quen gọi tên là gò Đống Đa. Điều này còn được ghi lại khá rõ trong bài thơ “Loa Sơn điếu cổ” (Viếng núi Ốc) của thi sĩ đương thời Ngô Ngọc Du: “Thành Nam thập nhị kình nghê quán/Chiếu điện anh hùng đại võ công”. (Tạm dịch: Mười hai gò xác phía nam thành - Ngời sáng chiến công bậc anh hùng)
Đến năm 1851, do mở đường, mở chợ, trong quá trình đào xẻ thấy có nhiều hài cốt giặc, người dân đã thu nhặt chôn vào một hố to, sau đó đắp cao lên thành gò cạnh núi Ốc (Loa Sơn). Dần dần, ngôi gò mới này được đắp rộng và cao thêm, dính liền vào núi Ốc và cũng được gọi là gò Đống Đa. Sau khi chiếm thành Hà Nội, thực dân Pháp đã bạt đi tất cả 12 chiếc gò, chỉ còn lại gò ở núi Ốc. Do đó, gò Đống Đa hiện nay thực chất là chiếc gò thứ 13 còn sót lại.
Trong nhiều bài viết lúc sinh thời, nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc đã từng cho rằng: Dưới thời Vua Minh Mạng, ông Đặng Văn Hòa - Tổng đốc Hà Nội xưa, khi mở mang vùng Nam Đồng, Thịnh Quang đã đào được rất nhiều hài cốt. Ông cho quân lính khiêng những hài cốt đào được đắp lên một gò cũ đã tàn. Nguyên sơ ở vùng đó có 12 gò và gò còn lại là gò thứ 13. Đó là gò duy nhất may mắn giữ được cho đến ngày nay. Ông Hòa từng cho xây dựng một ngôi chùa bên phía đông của gò, gọi là chùa Đồng Quang. Sở dĩ có tên là Đồng Quang vì xây trên địa phận đất chung của hai làng Nam Đồng - Thịnh Quang. Cạnh ngôi chùa này trước kia còn có một nghĩa địa chung, trong nghĩa địa có một bàn thờ gọi là “nghĩa chủng” - nơi thờ cúng các cô hồn vất vưởng, không nơi bám víu.
Ông Đặng Minh, một hậu duệ của đô đốc Đặng Tiến Đông - tướng của vua Quang Trung vẫn lưu giữ được nhiều thư tịch cổ của dòng họ Đặng cũng khẳng định: “Gần khu vực gò Đống Đa có một ngôi chùa cổ mang tên “Sùng Phúc tự” hay có tên gọi dân gian là Chùa Bộc với với hàm ý quy y cho những vong hồn bị tử trận, tử thi bị bộc lộ ra bên ngoài đồng sau trận đánh chớp nhoáng của đội quân Tây Sơn . Cái hồ nằm ở phía trước sân chùa có tên là “Hồ tắm tượng” gắn liền với câu chuyện về đội voi của quân Tây Sơn sau khi hạ đồn Khương Thượng đã đến tắm tại đây. Trong chùa cũng có bức tượng Đức Ông phía sau bệ ngồi của tượng có khắc dòng chữ “Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng”. Người dân tin rằng đó là cách mà dân làng Khương Thượng thể hiện lòng thành kính và thờ vị vua Quang Trung – Nguyễn Huệ dưới hình tượng Đức Ông trong thời kỳ Nguyễn Ánh tìm cách trả thù những người thuộc triều đại Tây Sơn. Như vậy việc gò Đống Đa là nơi chôn xác giặc Thanh là có cơ sở hay nói cách khác đó chính là ngôi mộ khổng lồ từ xác người”.
Máy dò xác người cũng… “gật đầu”!
Người không tin vào các giả thuyết, các phỏng đoán mơ hồ, không nghe ngóng tin đồn, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm linh mà chỉ tin vào các luận chứng khoa học là TS Vũ Văn Bằng, Phó viện trưởng Viện Công nghệ Nước và Môi trường (Liên hiệp Hội Khoa học Kỹ Thuật Việt Nam), một chuyện gia về bức xạ, địa chất cũng đưa ra những bằng chứng cụ thể về việc một gò Đống Đa chất đầy xương trắng.
Để dẫn chứng, trong buổi thực nghiệm đo đạc tại gò Đống Đa gần đây nhất, TS Vũ Văn Bằng đã đưa máy đo phóng xạ IF – 99A của Nhật, máy đo địa từ BPT – 2000 của Đức (hai loại máy đo về từ trường trên hài cốt để xác định số lượng hài cốt chính xác nhất hiện nay) ra gò Đống Đa tiến hành trắc địa. Số liệu cụ thể thu được như sau: Về xạ khí (sau khi đo bằng máy đo phóng xạ IF – 99A của Nhật): nằm ở mức cho phép 17/9 MSv/giờ (Micro Sievert). Về mức từ trường (đo bằng máy đo địa từ BPT-2000 của Đức): trong gò mức từ cao hơn, đạt mức 31.215nT so với phía bên ngoài gò chỉ có mức 27.150nT.
Với những số liệu đo đạc được như trên, TS Bằng khẳng định: Toàn bộ gò Đống Đa nằm trên một đống xương khổng lồ với mật độ dày đặc và tràn ra 2 phía đông và tây (là hướng chảy của dòng sông cổ). Khoảng cách hài cốt tràn ra so với gò ở phía tây kéo dài tới 30m, rộng khoảng 13m (sát với khu vực tượng đài Vua Quang Trung). Trong khi đó, tại phía đông khoảng cách hài cốt tràn ra so với gò khoảng 35m, rộng khoảng 20m (sát với mặt đường Tây Sơn).
Ngoài ra còn có một vị trí tập trung nhiều hài cốt nằm ở phía Bắc - Tây Bắc của gò với bề rộng khoảng 10m và kéo dài vào khu dân cư. Vị trí này được xác định là một ngòi lạch cổ nối liền với dòng sông đã nói trên. Theo TS Vũ Văn Bằng, số lượng hài cốt nằm ở dưới gò rất nhiều, tập trung thành từng đống và xếp chồng lên nhau, rất khó đếm. Tổng hợp tất cả các chỉ số sau khi đã khảo sát nói trên cho thấy, đây là khu vực có độ bức xạ và từ trường rất mạnh, vượt xa nhiều so với mức bình thường. Cũng có thể gọi là “đất dữ”, nếu dùng để xây nhà ở thì không phù hợp.
TS Bằng cho biết: Gò Đống Đa không chỉ là một gò xương mà số liệu về tia đất cũng đã phát hiện ra một dòng sông cổ ở phía dưới gò. “Dòng sông cổ này có chiều rộng khoảng 28m, nằm ở độ sâu khoảng 20m so với mặt đất. Hướng chảy của dòng sông theo hướng từ tây sang đông (từ phía sau chảy ra phía trước gò) và đi qua trung tâm gò Đống Đa, hơi lệch một chút sang phía nam”, TS Bằng nói. Lập luận này của TS Bằng dường như ứng với những ghi nhận của một số người dân. Bà Phạm Thị Méo (72 tuổi, trú tại phường Quang Trung, quận Đống Đa), bán nước tại cổng di tích gò Đống Đa cho biết: “Theo các cụ nhiều đời trong làng kể lại thì đây là một trong những chiến trường ác liệt trong trận Vua Quang Trung đại phá quân Thanh. Sau chiến thắng, xác giặc được đắp chôn thành các gò đống. Gò Đống Đa chỉ là một trong số đó”.
Hùng Anh