Hàng loạt sai phạm về quản lý, sử dụng đất của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam

Cấp đất trái phép cho 81 cán bộ

Theo Thanh tra Chính phủ, về công tác quy hoạch, kế hoạch, đầu tư xây dựng chưa được quan tâm thỏa đáng. Ngành đường sắt sau khi tiếp nhận đất cho đến nay chưa trình duyệt quy hoạch chi tiết ga An Bình cũng như chưa có dự án để đầu tư kêu gọi đầu tư. Việc này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn là nguy cơ lãng phí nguồn vốn đầu tư do việc đầu tư không có kế hoạch dài hạn, khó khăn trong việc sắp xếp xử lý nhà, đất. Chính vì việc đầu tư thiếu đồng bộ dẫn tới bãi hàng An Bình chưa kết nối thực sự với ga Sóng Thần để trở thành ga theo đúng mục đích giao đất ban đầu. Thực tế bãi hàng An Bình đang là bãi hàng ngoài ga với hệ thống hạ tầng đường nội bộ sơ sài, bãi hàng tạm, rất khó khăn cho việc khai thác vào mùa mưa.

Cùng với đó, việc tổ chức quản lý bãi hàng An Bình chưa chặt chẽ và thiếu hiệu quả, không rõ ràng. Phân cấp quản lý của Tổng công ty đường sắt Việt Nam giao công ty TNHH MTV đường sắt Sài Gòn trực tiếp quản lý và hỗ trợ quản lý là Phân ban hạ tầng đường sắt khu vực 3. Tuy nhiên do ở xa, việc quản lý của hai đơn vị này thực tế là quan hệ với chính quyền địa phương để giải quyết các thủ tục pháp lý đất đai, tham gia giải quyết tranh chấp khiếu nại đất đai và tham mưu cho Tổng công ty Đường sắt về sử dụng đất. Điều này đã làm xảy ra các vi phạm trong quản lý sử dụng đất như lấn chiếm, giao cấp đất ở trái phép, không phát hiện việc cấp GCNQSDĐ trên đất được giao.

Công tác quản lý địa chính, chấp hành pháp luật đất đai, chấp hành quy định về quản lý tài sản nhà đất chưa chặt chẽ và chưa tuân thủ nghiêm các quy định. Điều này thể hiện rõ qua các nội dung: Lập bản đồ địa chính, theo dõi biến động đất đai, thu hồi và cấp GCNQSDĐ, sắp xếp thứ tự nhà đất… còn nhiều bất cập và không chính xác.

Thanh tra Chính phủ xác định, các tồn tại nêu trên là nguyên nhân dẫn tới các sai phạm như: Không kịp thời lập phương án sắp xếp nhà theo quy định để xử lý và sử dụng nhà, đất có hiệu quả; giao cấp đất cho 81 hộ cán bộ công nhân viên trái thẩm quyền, trong đó có 14 hộ giao đất ngoài ngành đường sắt có dấu hiệu tiêu cực. Sau giao cấp đất không tiến hành quản lý để xảy ra tình trạng lấn chiếm, xây dựng không phép của các hộ.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ trách nhiệm thuộc về Tổng giám đốc Tổng công ty đường sắt Việt Nam và thủ trưởng các đơn vị: Công ty TNHH MTV Đường sắt Sài Gòn; Xí nghiệp vận dụng toa xe hàng Sài Gòn; Công ty TNHH MTV TTTH Đường sắt Sài Gòn, ga Sóng Thần.

Kiến nghị xử lý hình sự

Thanh tra Chính phủ còn phát hiện việc cho thuê cơ sở hạ tầng đường sắt nhưng không tiến hành thẩm định giá theo quy định, không làm hợp đồng cho thuê, làm thất thu ngân sách. Còn 2 đơn vị sử dụng đất không đúng mục đích bãi hàng và một số đơn vị chưa đưa đất vào sử dụng. Trách nhiệm này cũng thuộc về Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Nguyên nhân để tồn tại những vi phạm trên là UBND tỉnh Bình Dương có quyết định tạm giao đất cho ngành đường sắt quản lý, song ngành đường sắt chưa hoàn thành các nội dung để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà buông lỏng quản lý về đất đai để người dân lấn chiếm, sang nhượng trái phép.

Sau khi phát hiện sai phạm, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Giao thông vận tải sớm ban hành quy định chi tiết về quản lý hoạt động ga, bãi hàng ngoài ga; chỉ đạo rà soát và làm các thủ tục công bố ga theo quy định của Luật đường sắt, kể cả với những ga hình thành và hoạt động trước khi Luật đường sắt có hiệu lực… Đồng thời kiểm điểm rút kinh nghiệm về những tồn tại thiếu sót đã nêu trong kết luận thanh tra, khẩn trương chỉ đạo khắc phục tồn tại trong quy hoạch, phân loại sắp xếp nhà, đất; ban hành quy chế quản lý ga và bãi hàng; công bố đóng mở ga.

Cơ quan Thanh tra cũng yêu cầu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tổ chức kiểm điểm và xử lý nghiêm túc các sai phạm. Kiểm điểm xử lý trách nhiệm trong quản lý sử dụng hạ tầng đường sắt, đất đường sắt do quản lý thiếu chặt chẽ để bị lấn chiếm, giao đất ở trái thẩm quyền.

Về xử lý hình sự, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo cơ quan điều tra làm rõ và xử lý trách nhiệm cá nhân về hành vi cố ý làm trái trong việc giao cấp đất cho 14 hộ ngoài ngành, sau đó 12 hộ chuyển nhượng trái phép thu lợi.

Công Minh