Một góc nhìn về sự kiện taxi Uber tại Việt Nam: Cẩn trọng không thừa!

Dịch dụ Taxi Uber trên mạng

“Uber sẽ không có bất kỳ trách nhiệm nào…”

Trước khi thực hiện bài viết, PV đã tải ứng dụng Uber taxi về điện thoại và dùng thử khi di chuyển một chặng đường ngắn ở quận trung tâm TP HCM. Nhận xét một cách khách quan, loại hình taxi này mang lại một trải nghiệm khá mới và rẻ hơn đôi chút so với taxi truyền thống. Đặc biệt, ngồi trên một chiếc ô tô không biển hiệu đón đưa dễ thỏa mãn được “khâu oai” của không ít người.

Cũng như nhiều người Việt khác, khi tải Uber, ứng dụng này có kèm theo hàng loạt các điều kiện sử dụng. Theo thói quen, hầu như ai cũng đều click “Chấp nhận” mà chẳng mấy quan tâm đến những điều khoản Uber đưa ra. Nếu dành chút thời gian đọc kỹ những thông tin này, hẳn NTD đã suy nghĩ lại bởi có quá nhiều điểm không ổn. Đặc biệt, Uber yêu cầu người dùng “tự ý thức” và “không có bất kỳ trách nhiệm nào” nếu có sự cố.

Có thể nhận định, Uber không phải một hãng taxi, nó đơn thuần là phần mềm kiếm lợi nhuận thông qua môi giới giữa người đang có nhu cầu đi xe với phía sở hữu xe. Với đặc điểm này, Uber không cần đăng kí kinh doanh dịch vụ taxi tại Việt Nam. Do đó, nó tránh được nghĩa vụ đóng thuế và các vấn đề khác phát sinh giữa hai chủ thể mà nó làm “cò”. Chối từ tất cả các nghĩa vụ, Uber lại nghiễm nhiên giành lấy “phí cò” 20% trên tổng số tiền khách đi xe chi trả. Đó là chưa kể, dịch vụ này còn “lờ” tất cả các quy định về luật vận tải hành khách. Các phương tiện, kể cả xe công, có thể lặng lẽ tham gia Uber và tham gia đón trả khách trên đường, kể cả những vị trí cấm taxi. Uber khiến mọi luật định đối với taxi đều “việt vị”. Phân tích như thế để thấy, Uber đã lách thành công qua những khe hở của luật pháp Việt Nam - cho đến thời điểm hiện tại – như đã làm tại nhiều nước khác trên thế giới.

Khẳng định chỉ là môi giới – tức “cò” – nên Uber hoàn toàn đứng ngoài cuộc nếu NTD sử dụng dịch vụ này và xảy ra rủi ro. Một số chuyên gia đã thử nêu vài tình huống, đơn cử như đi taxi Uber gặp tai nạn giao thông ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng, để quên đồ đạc có giá trị hay thậm chí bị lừa trên xe… Dù tình huống nào, “cò” cũng mặc nhiên vô can. NTD đã click “Chấp nhận” khi đăng ký dịch vụ, nên hoàn toàn… nắm đằng lưỡi.

Thử tìm hiểu nguyên nhân Uber bị “truy đuổi” tại nhiều quốc gia trên khắp thế giới, có thể thấy điểm chung là các quốc gia này không chấp nhận phương pháp kiếm tiền kiểu làm “cò”. Bên cạnh đó, việc né tránh đăng ký kinh doanh, đứng ngoài nghĩa vụ thuế và trách nhiệm với NTD khi có sự cố là những điểm không thể chấp nhận được. Hiện tại, ngoài một số bang ở Mỹ - trung tâm hoạt động chính của taxi Uber – thì dịch vụ này còn bị cấm hẳn ở Đức, Bỉ, Hà Lan, Seoul (Hàn Quốc), New Delhi (Ấn Độ)… và mới đây là Thái Lan.

Ngay tại TP.HCM, trong tháng 12/2014, tuy số lượng xe tham gia taxi Uber chỉ mới rải rác nhưng trên các diễn đàn mạng xã hội đã lan truyền không ít câu chuyện đáng để suy ngẫm. Anh Ch. là một trong số các nạn nhân đó. Sau khi cùng người thân sử dụng dịch vụ này, anh xuống xe và để quên túi xách có bao thư gần 3 triệu đồng bên trong. Sau khi phát hiện quên đồ, anh liên lạc với tài xế Uber và người này mang túi tới trả. Tuy nhiên, bao thư tiền thì đã “không cánh mà bay”. Cự cãi một hồi không có kết quả do người tài xế nhất quyết khẳng định không lấy, khiếu nại lên Uber thì… không thể vì chính người tài xế cũng không biết văn phòng Uber ở đâu (?!). Cuối cùng, anh Ch. đành vào CA P.Bến Thành nhờ giúp đỡ nhưng không thành do cơ quan này cũng chưa nắm rõ về loại dịch vụ mới mẻ vừa nêu.

Nửa năm qua, Uber taxi xuất hiện tại Việt Nam với bộ dạng của một vị khách lạ, trên tay là bịch quà đầy kẹo ngọt. NTD đang hăm hở nhận quà và chấp nhận nó như một người thân trong khi hoàn toàn chưa đủ thời gian hiểu rõ về những toan tính đằng sau viên kẹo.

“Người lạ” khi nào trở mặt?

Thanh tra giao thông lập biên bản xử phạt vi phạm tái xế taxi Uber

Theo đại diện Hiệp hội taxi TP HCM, giá cước taxi được nhà nước quy định rõ, không bất kì doanh nghiệp nào được tăng giá vượt quy định. Thế nhưng, với taxi Uber thì việc này là trong tầm tay. Không đăng kí kinh doanh taxi, đồng nghĩa với việc khung giá cước sẽ vô nghĩa với Uber. Thử đặt khả năng, trong lúc nhà chức trách chưa tìm cách thích nghi với dịch vụ mới mẻ này, người dân thì đổ xô ham giá rẻ, các hãng taxi truyền thống chấp hành nghiêm quy định của nhà nước dần bị thu hẹp thị phần dẫn đến phá sản. Taxi Uber nghiễm nhiên một mình một ngựa. Lúc ấy, Uber “trở mặt” tăng giá gấp đôi, gấp 3 hay gấp 10 thì NTD chỉ có nước… té ngửa. Nhà nước cũng bó tay khi hoàn toàn không thể áp đặt mức giá trần cho Uber. Thực tế, mới đây hành khách M.H cũng vừa bày tỏ bức xúc khi số tiền cước sau chuyến đi ngắn được tính 95 nghìn đồng. Thế nhưng, theo “Biểu giá linh động” của Uber thì cước sẽ được nhân lên 2,5 lần. Như thế, M.H phải trả gần 240 nghìn đồng trong nỗi ấm ức.

Ông Tạ Long Hỷ - Chủ tịch Hiệp hội taxi TP HCM đã có kiến nghị lên Bộ trưởng Bộ GTVT về sự việc liên quan đến Uber. Trong đó, ông nhấn mạnh: “Đề nghị Chính phủ xem xét, cân nhắc là việc mở cửa cho taxi Uber cần phải có thời gian, lộ trình phù hợp… Nhất là việc có cơ chế quản lý loại hình taxi này theo đúng luật, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh”. Người đứng đầu nghiệp đoàn taxi ở TP lớn nhất nước cũng chia sẻ, sự kiện taxi Uber sẽ là một “cú hích” để các hãng taxi truyền thống nhìn lại mình, cố gắng phấn đấu, cải tiến quy trình công nghệ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của NTD”.

Ở góc độ người viết, tôi cho rằng Uber đơn thuần chỉ là một dịch vụ tiện ích. Đặt quyền lợi của NTD lên hàng đầu thì các hãng taxi truyền thống phải nhanh chóng tìm cách ứng dụng nó. Vấn đề quan trọng số 1 hiện nay đặt ra là nhà chức trách cần tìm hiểu và lường trước những toan tính của taxi Uber khi vào thị trường Việt Nam. Dù Uber chỉ thu 20% phí môi giới thì cũng cần phải nộp thuế, và chịu sự quy định của luật pháp. Nguyên tắc muôn thuở: “nhập gia” phải “tùy tục”!

Minh Sỹ