Mứt bẩn,bánh kẹo “ba không”... ngập chợ

Dantin - Thâm nhập của PV Đời sống & Tiêu dùng tại các “vựa” mứt bẩn, kẹo “ba không” lớn nằm trên địa bàn Hà Nội vào thời điểm giáp Tết Quý Tỵ 2013

Hãi hùng mứt bẩn

Chúng tôi tìm đến xã Xuân Đỉnh (huyện Từ Liêm, Hà Nội). Cơ sở Thanh H. nằm sâu trong ngõ 2, thôn Đông những ngày này lúc nào cũng có hơn chục công nhân bận tối mắt, tối mũi làm công đoạn “vệ sinh” nguyên liệu làm mứt.

Trong nhà, trên nền đất ướt sũng và cáu bẩn, những chiếc khay vứt ngổn ngang. Ngay cạnh nhà vệ sinh, mấy người đàn ông mồ hôi nhễ nhại đổ những rổ bí, rổ đu đủ vào các thùng phi pha nước vôi, màu đen ngòm như nước sông Tô Lịch.

Một anh tên Nam, quê ở Thanh Oai, cho biết: Sau khi đã xong công đoạn “vệ sinh” tẩy rửa, bí được thái bằng máy hoặc bằng tay thành những sợi mỏng và dài như bánh đa cua. Sau đó được hấp với đường nhiều lần rồi đem đi phơi.

Mứt tết được phơi trực tiếp tại sân nhà văn hóa thôn Đông, Xuân Đỉnh (Từ Liêm, Hà Nội).

Cách đó không xa, xưởng mứt của một người chủ tên Quỳnh cũng không sạch sẽ hơn. Ngay tại lối vào, rác thải vương vãi khắp nơi. Mùi chua, thối từ nguyên liệu quyện với mùi nước thải bốc lên nồng nặc. Các mẻ mứt vừa ra lò, chưa kịp đem phơi đã bị ruồi, nhặng bu đen. Một bác thợ ở đây “bật mí”: So với các loại bánh mứt đang được bày bán trên thị trường thì bánh, mứt Xuân Đỉnh được xếp vào hàng “vô danh” không thể cạnh tranh. Do đó những cơ sở sản xuất bánh, mứt Xuân Đỉnh chọn cho mình một lối đi riêng. Đó là lấy tiêu chí số lượng và giá cả là hàng đầu, khách hàng mà họ hướng đến là tầng lớp bình dân và khu vực tiêu thụ chủ yếu ở nông thôn. “Ở nông thôn, mấy ai quan tâm đến thương hiệu, đến chất lượng, miễn sao to, nhiều, rẻ là được. Vì thế chúng tôi sản xuất và bán theo cân, chứ ít khi làm đủ làm đúng quy trình như làm mứt sạch”, bác thợ nói.

Ở Xuân Đỉnh vào thời điểm này, đi đến đâu cũng thấy nguyên liệu làm mứt phơi tràn lan. Mọi chỗ, từ ban công, sân thượng, sàn nhà đến sân, vườn..., thậm chí cả Nhà Văn hóa, đường sá đều được người dân tận dụng làm chỗ phơi. 

Bà Đỗ Thị Hương Chà, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Đỉnh cho biết: Hiện địa phương có tất cả 31 cơ sở chuyên làm bánh, mứt Tết và hầu hết tập trung ở thôn Đông. UBND xã thường xuyên phối hợp với đội Quản lý thị trường và Trung tâm Y tế dự phòng tiến hành kiểm tra các cơ sở sản xuất bánh, mứt trên địa bàn về công tác bảo đảm ATVSTP.

Mứt bí, sau khi phơi

“Cho đến nay tuy chưa phát hiện cơ sở nào sai phạm nghiêm trọng, nhưng chúng tôi cũng đã xử lí một vài cơ sở sản xuất vẫn còn để công nhân không sử dụng bảo hộ lao động”, bà Chà nói.

Tràn ngập bánh kẹo “ba không”

Trong khi đó, tại các chợ lớn của Hà Nội như chợ Đồng Xuân, chợ Hàng Da, chợ Hôm... không khó để tìm ra những quầy, sạp lớn bày bán loại bánh kẹo “ba không”(Không ngày sản xuất, không nơi sản xuất, không thời hạn sử dụng). Ngoài ra điểm dễ nhận thấy nhất là tất cả các loại bánh kẹo này đều bán theo cân, không có bao bì và nhãn mác rõ ràng.

Tại chợ Đồng Xuân, bánh quy có giá từ 25.000 – 30.000 đồng/kg; kẹo me, kẹo lạc, kẹo bạc hà được chào bán từ 40.000 – 80.000 đồng/kg tùy theo từng loại kẹo. Chủ một cửa hàng bánh kẹo ở đây cho biết: So với các loại bánh kẹo có thương hiệu khác trên thị trường, loại bánh kẹo bình dân này rẻ hơn từ 2-3 lần, do đó được rất nhiều người lựa chọn. Năm nay kinh tế khó khăn loại bánh kẹo này hợp với túi tiền của người dân nên càng được nhiều người lựa chọn.

Bánh kẹo “ba không” bày bán tràn lan ở chợ Đồng Xuân.

Không chỉ ở chợ lớn, các cửa hàng bánh kẹo trên hầu khắp các tuyến đường ở Hà Nội đều bán la liệt kẹo “ba không”. Để tăng phần hấp dẫn với khách hàng, nhiều nơi còn chuẩn bị cả hộp giấy, giấy màu kèm theo dịch vụ gói quà để phục vụ những người có nhu cầu mua bánh kẹo đem biếu, tặng. Chủ cửa hàng bánh kẹo đầu phố Phùng Khoang (Từ Liêm, Hà Nội) còn thẳng thắn thừa nhận: “Nhìn là biết kẹo nhái, cần gì phải hỏi. Đâu phải năm nay mới có loại bánh kẹo này. Nhưng vẫn có nhiều người mua thì tôi bán. Bây giờ ngày Tết người ta mua về để bày cho có chứ mấy ai ăn đâu mà lo” .

Một người buôn bánh kẹo ở chợ Phùng Khoang cho biết: Nguồn hàng được nhập chủ yếu ở các làng bánh kẹo ngoại thành như Dương Liễu, La Phù (Hoài Đức), Hữu Bằng (Thạch Thất), Phùng (Đan phượng)... đều là bánh kẹo thật, không phải hàng giả hay hàng nhập từ Trung Quốc. Tuy nhiên các loại bánh kẹo này đều làm thủ công, mẫu mã không đẹp, lại không có thương hiệu nên giá bán rẻ hơn hẳn các loại bánh kẹo của các hãng nổi tiếng.

Trao đổi với Đời sống & Tiêu dùng, ông Trần Quang Trung, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết: Bước vào dịp Tết Quý Tỵ, Bộ Y tế cùng các bộ liên quan như Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn... đã triển khai nhiều hoạt động nhằm đảm bảo an toàn, vệ sinh thực phẩm trong đó có mặt hàng bánh kẹo. Ngoài việc đẩy mạnh thông tin tuyên truyền để nâng cao ý thức của người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm cũng nhiều lần cử đoàn công tác, phối hợp với Cục Quản lý thị trường và các Chi cục QLTT địa phương tiến hành kiểm tra đột xuất tại các chợ đầu mối và các cơ sở sản xuất, kinh doanh bánh kẹo.

“Theo chỉ đạo của Liên ngành Vệ sinh an toàn thực phẩm, chúng tôi đã thành lập 8 đoàn kiểm tra tại 24 tỉnh, thành trọng điểm trên cả nước. Hiện các địa phương đều có đoàn kiểm tra, nắm bắt thị trường. Mọi hoạt động mua, bán, sản xuất bánh kẹo không đảm bảo chất lượng đều bị xử lý nghiêm khắc”, ông Trung nói.

Bài và ảnh Quý Nguyễn –Lã Tài