Dantin - Trong ngôi nhà đơn sơ nhưng ấm cúng,nằm lọt thỏm giữa những ngôi nhà cao tầng san sát, một ông già tóc bạc phơ, mải miết kiểm tra lại bộ loa mới đóng xong cho một đại gia Hải Phòng đặt từ tuần trước.
Dantin - Trong ngôi nhà đơn sơ nhưng ấm cúng,nằm lọt thỏm giữa những ngôi nhà cao tầng san sát, một ông già tóc bạc phơ, mải miết kiểm tra lại bộ loa mới đóng xong cho một đại gia Hải Phòng đặt từ tuần trước.
Lão Hiên bên bộ sưu tập của mình trong căn phòng nhỏ.
Gần nửa đời người làm nghề đóng loa thùng, ông chỉ có một niềm đam mê là được trực tiếp rỡ củ loa của tất cả các hãng loa nổi tiếng trên thế giới rồi tự mình “chế” những bộ thùng vừa ý.
Ông cũng là người thuyết phục được giới nghe nhạc trong và ngoài nước bởi những thanh âm trung thực, sắc nét từ những “bộ loa ma trận”. Ông là Vũ Quốc Hiên, người làng Yên Phụ (Hà Nội), người được coi là duy nhất đất Hà Thành làm cái nghề “độc nhất vô nhị” hay còn gọi là nghề xưa nay hiếm.
“Vua” đóng loa thùng “ma trận”
Thời còn trẻ, ông Hiên là một tay thợ mộc chính hiệu chuyên đi làm đồ gỗ nội thất cho các gia đình. Cái nghề thợ mộc tuy không đem lại cho ông thu nhập cao nhưng cũng tạm đủ trang trải sinh hoạt trong gia đình.
Thế rồi, một lần chiếc loa của gia đình bị chuột cắn rách vỏ, ông phải tách vỏ và củ loa ra. Sẵn có nghề, ông tự mày mò từng đường âm thanh, kích thước củ loa để đóng một chiếc thùng bên ngoài cho phù hợp với củ bên trong. Một chiếc thùng mới y hệt và đẹp hơn so với nguyên gốc, nhưng khi ghép củ loa vào trong thùng thì âm thanh lại trở nên méo mó nghe rất khó chịu.
“Lúc ấy tôi tự nhủ nhất định không chịu thua. Tôi lại mày mò tìm từng đường dẫn âm thanh trong loa, chỉnh từng đường âm… Làm đi làm lại hàng chục lần, gần 3 tháng sau tôi cũng “tét” (kiểm tra - PV) thành công chiếc loa đầu tay”, ông Hiên nhớ lại.
Có được chút kinh nghiệm sau sản phẩm đầu tay, ông Hiên quyết định bỏ công việc thiết kế đồ gỗ nội thất và tập trung vào mày mò nghiên cứu các loại loa của các hãng khác nhau. Với kinh nghiệm gần 40 năm trong nghề, giờ đây khi cầm bất kỳ củ loa trên tay ông cũng có thể xử lí hoàn hảo.
Ông Hiên bật mí: Mấy chục năm qua sống chết với nghề, ông đã làm thử rất nhiều loại loa, nhưng khó nhất vẫn là loa “ma trận”. Nhìn bề ngoài thì rất đơn giản, nhưng làm sao để vừa đảm bảo về mặt thẩm mỹ, lẫn chất lượng âm thanh mới khó. Bên trong loa phải tạo ra các đường gấp khúc, các đường này dẫn hơi cho âm thanh đi ra ngoài, trên đường đi âm thanh sẽ tạo sự cộng hưởng với nhau: Âm trung và âm tét.
Với những tay chơi loa chuyên nghiệp, để sở hữu tậu một bộ loa vừa ý thì việc phải bỏ ra hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn USD là chuyện bình thường. Anh Nguyễn Huy, một tay chơi loa thùng có tiếng tại đất Hải Phòng cho biết: Muốn có một bộ loa có “hạng”, ngoài củ loa thì điều quan trọng nhất vẫn là bộ thùng. Mà để có được một bộ thùng “cho tử tế” thì số tiền đầu tư còn tốn kém gấp 10 lầncủ loa. Ông Hiên cho biết: Giá một củ loa chính hãng, thị trường hiện bán có giá khoảng 1.000 USD thì thùng loa cũng phải có giá không dưới 10.000 USD, vì thế những tay chơi loa thùng từ bình dân, đến cao cấp thường tìm đến nhờ ông “chế” loại loa mình ưng ý. Cũng theo ông, khâu“tét” loa là khâu quyết định tới chất lượng của loa: “Nhiều củ loa rất khó sửa hay “chế”, nhiều khi đóng xong thùng nhưng khi tét thì âm thanh cứ loạn cả lên. Có những đêm trằn trọc không ngủ được, mò dậy “tét” đi “tét” lại âm thanh đến hàng trăm lần đến lúc được mới thôi”. Cũng vì thế mà giới chơi loa có tiếng ở Hà Nội hay Hải Phòng… đã tôn ông là “vua” đóng loa thùng “ma trận” đất Bắc.
Theo “vua” đóng loa thùng đất Bắc, công đoạn chọn gỗ để làm là điều phức tạp không kém việc “tét” âm thanh. “Vua”, phải chọn chất liệu gỗ phù hợp với từng củ loa. Công đoạn này đã khiến“vua” phải “lao tâm khổ tứ” gần chục năm mới tìm được bí quyết chọn gỗ cho từng dòng loa. “Gỗ dăm bào ép được nhập khẩu từ Đức và Canada là hợp với nhiều dòng loa nổi tiếng hơn cả. Tuy giá đắt gấp đôi các loại gỗ trong nước nhưng loại này rất chắc, dễ pha chế khi làm, phù hợp với khí hậu nóng ẩm ở nước ta và quan trọng hơn cả là khi âm thanh phát ra hết sức trung thực, sắc nét”.
Tây cũng phải ngả mũ chào!
Ông Vũ Quốc Hiên cho biết: Ở nước ta số những người chơi nhạc bằng thùng ma trận còn hạn ít, một phần do tầm hiểu biết âm nhạc còn hạn chế, phần do chưa có điều kiện để chơi.
Theo các tay chơi loa có tiếng ở Hà Nội, các loại thùng loa của ông Hiên sở dĩ được nhiều người chơi nhạc ở nước ngoài biết đến vì âm thanh từ những chiếc loa thùng này phát ra đã làm mê đắm họ. “Chính vì họ hiểu được giá trị đích thực của những chiếc loa thùng, hiểu được âm trầm, thanh phát ra từ loa”, anh Huy, một tay chơi loa sành sỏi nói.
Ông Hiên tiết lộ: “Đa phần những vị khách nước ngoài đến đặt hàng là vì loa thùng do tôi tự tay đóng thường rất cầu kỳ; chúng được lắp ghép bằng các công đoạn thủ công nên họ rất thích. Bên nước ngoài giá phải gấp đôi, gấp ba mà âm thanh không thể chuẩn bằng mình làm”. Chính vì thế nhiều người nước ngoài đã tìm đến nhà và mang bản thiết kế nhờ ông làm. “Nhiều loại mẫu mã mình có biết gì đâu lại chưa từng làm bao giờ nên rất khó làm, nhưng họ cứ mang bản vẽ thiết kế đến, hướng dẫn và dịch ra tiếng Việt, tôi lại mày mò, thử nghiệm từng phần…rồi hoàn thiện”, ông Hiên cười cho biết.
Mới đây, ông Hiên được một khách hàng Châu Âu đến tận xưởng đặt “chế” một chiếc thùng loa dòng Lowther. Đây là dòng loa rất hiếm và khó làm. Hiện trên thế giới cũng chỉ có vài chiếc, ở Việt Nam chỉ duy nhất ông Hiên là dám nhận làm. Hiện nay, thùng của dòng loa này ở nước ngoài có giá khoảng 20.000 USD, tuy nhiên mình ông Hiên làm ra thì chỉ có giá khoảng 2.000 USD. Cũng theo ông, điều khó nhất để làm chiếc thùng của hãng Lowther chính là nó có quá nhiều đường cong, đoạn gấp khúc rất khó tính toán để cho loa được cân đối.
Ông Hiên và chiếc loa thùng Lowther được người khách nước ngoài đặt.
“Vua” đóng loa thùng “ma trận” đất Bắc chia sẻ: Để được thành danh như ngày nay, ông lão đã phải mày mò rất nhiều qua sách vở và sự trải nghiệm của bản thân. Cái khó là ở nước ta hiện nay không hề có bất kỳ một tài liệu nào nói về nghề này. Điều may mắn là ông lão được nhiều bạn bè trong và ngoài nước tặng cho những cuốn sách hướng dẫn về nhiều dòng loa khác nhau trên thế giới. Thậm chí nhiều người còn nhiệt tâm dịch sang tiếng Việt để ông dễ tra cứu và sử dụng.
Nguyễn Trường – Anh Tài