Nguy cơ tử vong cao do ngộ độc thuốc diệt cỏ Paraquat

Mỗi năm cả nước có trên 1.000 bệnh nhân tử vong do thuốc diệt cỏ Paraquat và đáng lo ngại khi số người bị ngộ độc do Paraquat năm sau cao hơn năm trước. Tại Trung tâm chống độc của Bệnh viện Bạch Mai, năm 2014 có 300 người nhập viện, thì năm 2015 đã là 350 người và đến năm 2016, nơi đây đã tiếp nhận gần 500 bệnh nhân ngộ độc Paraquat. Gần 400 người trong số đó không qua khỏi. Đa số bệnh nhân bị ngộ độc Paraquat qua đường tiêu hóa, chất độc ngấm vào cơ thể, gây tổn thương phổi, xơ phổi, xơ gan. Trường hợp nặng có thể tử vong trong 2-3 ngày. Đa phần bệnh nhân tử vong trong vòng bảy ngày, muộn nhất là ba tháng.

Đây chỉ là con số bệnh nhân của riêng Trung tâm chống độc ở Bệnh viện Bạch Mai, chưa kể các Trung tâm chống độc và các bệnh viện khác trên cả nước. Hầu hết bệnh nhân còn trẻ tuổi và không nhận thức được mức độ nguy hiểm của hóa chất diệt cỏ này, nhiều người uống Paraquat do mâu thuẫn gia đình, thậm chí vì những lý do lặt vặt như bị bố mẹ mắng, giận chồng, vợ, người yêu.

Paraquat là loại hóa chất cực độc có trong thuốc diệt cỏ đã bị cấm ở 40 nước trên thế giới nhưng ở nước ta vẫn được sử dụng rộng rãi. Hiện trên thị trường, hoá chất này còn có các tên khác như: glamoxone, cyclone, surefire, prelude...

Theo các bác sĩ, Paraquat thẩm qua tiểu tràng rất nhanh. Nồng độ huyết tương lên đến đỉnh cao sau 2 giờ, 5-10% được hấp thụ qua ruột, còn lại được thải trừ qua phân. Do vậy, chỉ cần uống quá 40mg paraquat/kg (khoảng một thìa canh 15ml) dung dịch paraquat 20% thường gây tử vong trong 1-5 ngày do suy đa phủ tạng hoặc do bỏng niêm mạc tiêu hóa. Bỏng thực quản có thể gây thủng dẫn đến viêm trung thất. Uống từ 30-40mg paraquat/kg sẽ gây tử vong trong vòng 5 ngày đến nhiều tuần do viêm loét ống tiêu hóa và hoại tử vỏ thận, cuối cùng là xơ phổi.

Trong khi ở Việt Nam lẫn trên thế giới đã thử nghiệm nhiều phác đồ điều trị, nhiều biện pháp khác nhau, nhưng vẫn không cải thiện được tình hình tử vong của những người ngộ độc Paraquat. Nhiều bệnh nhân tử vong sau vài ngày nhưng cũng có người phải chịu đựng đau đớn vật vã cả tháng trời, các bệnh nhân đều bày tỏ sự hối tiếc vì đã nông nổi khi lựa chọn việc giải quyết mâu thuẫn bằng Paraquat.

Đáng nói, theo các chuyên gia y tế, các trường hợp ngộ độc paraquat rất đáng lo ngại do tỷ lệ tử vong rất cao, lên đến 70 - 90%. Những người cứu sống được thì chi phí điều trị cũng rất lớn. Riêng chi phí lọc máu điều trị ngộ độc paraquat có thể lên đến 100 triệu đồng/đợt điều trị. Sau khi được cứu sống, bệnh nhân vẫn có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng do tác hại của hóa chất này.

Trước tình trạng này, mới đây vào ngày 8-2-2017, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có quyết định loại bỏ thuốc bảo vệ thực vật chứa hoạt chất Paraquat ra khỏi Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam, dựa trên các bằng chứng khoa học khẳng định các hoạt chất này gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, vật nuôi, hệ sinh thái, môi trường. Có thể thấy, quyết định này khi có hiệu lực có thể giúp mỗi năm tránh được khoảng 1.000 ca tử vong trên cả nước. Tuy nhiên, nếu theo quyết định của Bộ là các doanh nghiệp được phép nhập khẩu các loại hoạt chất này 1 năm và buôn bán, sử dụng tối đa trong vòng 2 năm tính từ ngày quyết định có hiệu lực thì đến năm 2019 loại thuốc này mới bị cấm lưu hành, tức là chất này vẫn được sử dụng tại nước ta thêm 2 năm nữa. 

Do đó, để phòng tránh ngộ độc các loại hóa chất bảo vệ thực vật vốn rất độc hại, các bác sĩ khuyến cáo, cần chú ý các khâu dự phòng từ mua bán, đóng chai, cất giữ đến sử dụng; sản phẩm cần có nhãn mác ghi rõ các loại hóa chất, độc tính, cách cấp cứu khi nhiễm độc; cất ở nơi riêng biệt có khóa, ngoài tầm với của trẻ... Không được dùng các chai đựng nước, chai bia, nước ngọt để đựng hóa chất bảo vệ thực vật vì trẻ dễ nhầm, đem ra uống. Nông dân khi phun hóa chất cần mang trang phục bảo hộ lao động đầy đủ, không phun, xịt hóa chất khi bụng đói, đang yếu trong người, hay mới khỏi bệnh; tắm rửa thật sạch bằng xà phòng sau khi phun, xịt hoá chất; khi vòi phun bị nghẹt không dùng miệng để hút; nghỉ ngơi xen kẽ trong lúc làm việc, không phun, xịt liên tục quá hai giờ. Nếu phát hiện người ngộ độc hóa chất bảo vệ thực vật cần tìm mọi cách để bệnh nhân nôn ra, sau đó đưa đi cấp cứu tại bệnh viện để được các bác sĩ xử lý kịp thời. Và quan trọng nhất, dù bất cứ lý do gì cũng xin đừng dại dột tìm đến với Paraquat, để làm khổ cả bản thân và gia đình.

Hồng Anh