Nỗi đau “hậu thu hồi” đất nông nghiệp

Đô thị hóa nông thôn khiến cuộc sống làng quê vốn bình yên từ bao đời nay bị xáo trộn. Vì đồng tiền đền bù đất đai mà ở nhiều nơi xóm giềng lục đục, tình cảm gia đình ruột thịt sứt mẻ nghiêm trọng…

Một góc thôn Đan Hội, Tân Lập hôm nay. Ảnh: H.Phương

Vợ chồng lục đục

Vài năm trở lại đây, người dân thôn Đan Hội, xã Tân Lập, Đan Phượng (Hà Nội) có sự xáo trộn liên quan đến vấn đề ruộng đất. Đất nông nghiệp trước đây quanh năm xanh tốt bởi những vụ lúa thì nay, thay vào đó những dãy nhà của khu đô thị mới mọc lên. Nông dân mất đất sản xuất, nhưng xáo trộn lớn nhất, nỗi buồn lớn nhất là tình cảm gia đình, tình xóm giềng bị mai một bởi những xung khắc cũng chỉ vì… đồng tiền.

Ông Lã Văn Mân - cư dân gốc ở đây cho biết, trước đây, người Tân Lập sống hòa thuận đoàn kết lắm. “Bỗng chốc có tiền tỷ trong nhà sinh ra mất đoàn kết”, ông Mân nói. Theo dẫn chứng của ông Mân, gia đình bà T trước đây là một trong những gia đình văn hóa gương mẫu. Cách đây khoảng 4 năm, một thửa ruộng của nhà bà rơi vào diện giải tỏa của dự án đường Hoàng Quốc Việt kéo dài. Đơn vị thu hồi đất hứa sẽ đền bù cho gia đình bà với giá hơn 80 triệu đồng/sào ruộng. Thế rồi, dự án đường Hoàng Quốc Việt kéo dài bất động, đồng ruộng vẫn được canh tác bình thường. Rồi có dự án đô thị mới, tiền đền bù cho đất ruộng bỗng cao vọt lên hơn 300 triệu đồng/sào. Có thông tin, nếu lấy tiền theo mức đó thì dự án trước không được trả thêm. Bà T định chờ kết quả khiếu nại mới nhận tiền một thể nhưng chồng bà lại muốn lấy tiền về sớm. Vợ chồng không đồng thuận, bà giấu biệt sổ đỏ, ông mắng mỏ ầm ĩ. Tìm được sổ đỏ, chồng bà định ra xã nhận tiền. Người con khuyên can bố không được, nhanh tay chốt cửa, nhốt ông trong buồng để đi gọi mọi người trong gia đình. Ông liền đập cửa sổ kính để chui ra với quyết tâm đi lấy tiền giải phóng mặt bằng. Thế là xảy ra cảnh giằng co giữa ông và vợ con khiến cuốn sổ đỏ bị rách tung. Ông chửi bới, đuổi vợ con ra khỏi nhà...

“Nhiều chuyện buồn liên tục xảy ra trong thôn. Toàn chuyện nội bộ trong gia đình. Âm ỉ lâu ngày rồi giải quyết không hài hòa thế là nổ ra tranh chấp để cả làng biết. Hôm thì nghe gia đình ông A ở cuối thôn cha con từ nhau, gia đình bà B ở đầu thôn bị con dọa đuổi ra khỏi nhà. Tất cả cũng chỉ vì đồng tiền đền bù”.

Ông Lã Văn Mân
(cư dân xã Tân Lập)

Chuyện nhà bà T không phải là trường hợp hiếm ở Tân Lập. Có trường hợp gia đình đông con, đều đã có gia đình riêng, có người muốn lấy tiền luôn để chia nhau, có người lại muốn kiến nghị để được nhận mức giá đền bù cao hơn. Đáng trách, có người con không giữ được chữ hiếu đã xúc phạm cha mẹ thậm tệ, anh em cãi cọ, nhiếc móc nhau.

Anh em chia lìa

Vấn đề hai đơn vị thu hồi ở hai thời điểm khác nhau, trả hai giá đền bù khác nhau cho cùng một diện tích ruộng không chỉ gây mất đoàn kết gia đình mà còn gây nên xích mích giữa những người dân với nhau... Chính là hậu quả của việc “dự án chồng dự án”.

Trong thời gian vài năm đó, ở thôn Đan Hội đã có những vụ mua bán trao tay, giấy tờ mua bán viết ra chủ yếu chỉ do người bán hoặc người mua ký. Ông Mân kể, thậm chí có những vụ mua bán vì giữa người mua và người bán là anh em với nhau nên chỉ thỏa thuận miệng. Thế rồi, giá đất đột ngột tăng, kẻ bán thấy tiếc lật lọng, người mua không chịu “nhả”. Thế là quên hẳn chuyện tình nghĩa, đâm đơn kiện cáo khắp nơi, chửi bới, nhiếc móc nhau suốt ngày.

Rồi việc bà K mua 1 sào ruộng với giá 80 triệu đồng của vợ chồng cháu họ và vẫn cho cháu cấy cày trên mảnh ruộng đó. Thế nhưng khi lấy được hơn 300 triệu đồng tiền đền bù, vợ chồng người cháu nhất quyết chỉ trả cho bà 100 triệu đồng, dẫn đến xung đột, rồi cạch… mặt nhau.

Cũng theo ông Mân, có trường hợp mua bán đất diễn ra đã lâu. Sự việc tưởng chừng không có vấn đề gì. Nhưng vì người bán ở làng còn người mua ở Hoài Đức. Sau khi có thông tin đền bù giá đất mới, người bán đã âm thầm đến UBND xã để nhận được tiền đền bù. Sự việc trở nên ầm ĩ khi người mua cũng đã đoán được sự việc nên chờ ở UBND xã để lấy tiền. Rồi tiếng nhỏ, tiếng to nổ ra. Từ chỗ nhẹ nhàng vẫn không nhận được tiền, dẫn đến hăm dọa, kiện cáo, từ mặt anh em… Bi kịch hơn, có những trường hợp mua bán chỉ bằng miệng, biết thua về lý, người mua đã đến nhà xin % số tiền đền bù đáng lẽ ra của mình. Có kẻ được, có kẻ không. Hầu hết đều không bằng lòng nhau. Ông Mân buông câu chua chát: “Không có dự án này chồng dự án kia, không có tiền rót về... có khi dân tôi còn sướng hơn bây giờ. Vợ chồng, cha con, anh em từ mặt. Có người tiền đã tiêu hết nhưng tình cảm muốn hàn gắn thì chưa xong”.

Đến Đan Hội bây giờ, cánh đồng lúa của làng vẫn là bãi đất trống. Khu đô thị mới Tây Nam Tân Lập vẫn nằm trên giấy nhưng ở không ít gia đình, tình cảm tan thành mây khói!

Hà Phương
theo GĐ&XH