Nước mắt tu hài: Chết vì con giống tu hài Trung Quốc

Dantin - Sau hàng tháng chờ đợi, nguyên nhân chính dẫn đến việc tu hài chết hàng loạt tại huyện Vân Đồn, Quảng Ninh cũng được Trung tâm chẩn đoán thú y TƯ (Bộ NN&PTNT) xác định là do nội ký sinh Perkinsis spp, vi khuẩn Vibrio spp.

• Nước mắt tu hài: Hàng ngàn tỷ đồng tan theo bọt biển

Tuy nhiên, các cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Ninh và cả Bộ NN&PTNT đều cảnh báo một nguyên nhân khác: Lượng con giống tu hài từ Trung Quốc chưa được kiểm dịch được nhập về qua đường tiểu ngạch.

Không kiểm soát được nguồn giống

Theo Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Ninh, tốc độ phát triển việc nuôi tu hài ở Vân Đồn tăng quá nhanh nên nhu cầu về con giống là hết sức khó khăn. “Nếu từ đầu năm 2003 mới chỉ có 10 hộ ở Vân Đồn nuôi thì đến nay đã có trên 20 doanh nghiệp và gần 700 hộ đầu tư vào nuôi trồng tu hài với diện tích trên 10.000 ha. Để đáp ứng nhu cầu con giống cho các hộ dân nuôi tu hài Vân Đồn sẽ cần khoảng 10 triệu con giống/năm”, ông Đinh Trọng Ly, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Quảng Ninh cho biết.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Văn Nam, Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi Thủy sản Quảng Ninh, địa phương chỉ đáp ứng được từ 5-10% số lượng con giống cho các hộ dân và doanh nghiệp nuôi trồng. “Số còn lại các hộ và doanh nghiệp phải nhập từ các tỉnh miền Trung và miền Nam. Nhưng cũng chỉ đủ khoảng 70%, còn đâu phải nhập con giống tu hài từ Trung Quốc qua con đường tiểu ngạch”, ông Nam nói.

Theo ông Đoàn Duy Ái, Chi cục trưởng Chi cục Thú y Quảng Ninh, mặc dù nguyên nhân gây ra làm tu hài chết hàng loạt là các loại ký sinh trùng như đã được xác định là nội ký sinh Perkinsis spp, vi khuẩn Vibrio spp hoặc có thể do ô nhiễm môi trường nhưng chính việc nguồn giống được nhập về từ Trung Quốc không kiểm soát được khiến dịch bệnh càng phát triển phức tạp hơn. Ông Nam cũng cho rằng: “Kiểm soát dịch bệnh thì phải kiểm soát ngay từ nguồn giống thì mới đảm bảo được nhưng do người dân và doanh nghiệp thiếu lượng con giống nên đành phải nhập tràn lan con giống của Trung Quốc mà không có xuất xứ cụ thể. Chi cục đã nhiều lần khuyến cáo bà con khi nhập giống tu hài thì cần phải rõ xem giống đó ở đâu đã được kiểm dịch chưa nhưng vẫn xảy ra tình trạng trên”. Đồng tình với ông Nam, ông Hoàng Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND huyện Vân Đồn khẳng định việc nhập con giống có chất lượng không tốt chủ yếu là từ Trung Quốc. “Không kiểm soát được nguồn giống vào nên không kiểm soát được dịch bệnh là đương nhiên”, ông Nam nói.

Hỗ trợ người dân: Tiền hay con giống?

Bộ trưởng Cao Đức Phát kiểm tra tình hình dịch bệnh tại Vân Đồn, Quảng Ninh.

Theo UBND huyện Vân Đồn, việc người dân nuôi tu hài rơi vào cảnh trắng tay và nợ nần là hết sức rõ ràng bởi hầu hết tiền đầu tư nuôi tu hài được vay từ ngân hàng, vay các nguồn khác nhau để nuôi. Vì dịch bệnh lây lan trên diện rộng và không có thuốc chữa nên ngành chức năng và huyện Vân Đồn khuyến cáo bà con nông dân và các doanh nghiệp tạm thời dừng nuôi tu hài trong thời gian 2 năm.

Trong lá đơn xin hỗ trợ khẩn cấp của mình, ông Đỗ Hữu Tờ, Giám đốc cty TNHH Đỗ Tờ cùng nhiều người dân nuôi tu hài ở Vân Đồn đều khẳng định: Nếu hai năm tới không nuôi tu hài nữa thì những người dân này chắc chắn rơi vào thảm cảnh. Tuy nhiên, điều khó khăn với cơ quan chức năng hiện nay là tu hài không có trong danh mục hỗ trợ vật nuôi khi bị dịch bệnh. Về nguyên tắc hỗ trợ thì phải công bố dịch, xác định nguồn gốc con giống, số lượng, hóa đơn nhưng vấn đề này xác định không dễ vì bà con mua từ nhiều nguồn. Theo ông Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, hiện UBND tỉnh Quảng Ninh đã giao cho các sở, ban, ngành thực hiện những cơ chế chính sách phù hợp để hỗ trợ cho nhân dân và làm báo cáo gửi Bộ NN&PTNT có các hỗ trợ khác. “Có nhiều phương án hỗ trợ. Có thể hỗ trợ cơ chế vay vốn, hỗ trợ con giống. Trước mắt UBND tỉnh giao cho UBND huyện Vân Đồn thống kê số hộ, số lượng thiệt hại và sẽ đề nghị các ngân hàng khoanh nợ, giãn nợ cho bà con”, ông Hậu nói.

Về lâu dài, theo ông Hậu, việc quy hoạch nuôi trồng thủy sản cần được xem xét nuôi ở chỗ nào, quy mô ra sao tránh cảnh nuôi, trồng một cách tự phát như hiện nay. Đặc biệt, tỉnh sẽ tính toán đến việc thành lập một trung tâm sản xuất giống tu hài chất lượng đảm bảo để cung cấp cho các hộ, doanh nghiệp nuôi trồng.

Để giảm bớt khó khăn trước mắt, UBND tỉnh Quảng Ninh hỗ trợ doanh nghiệp và hộ dân nuôi tu hài đồng thời tạm hỗ trợ các hộ dân nuôi tu hài 4 triệu đồng/ha. “Số tiền đó quá nhỏ để khôi phục lại việc nuôi tu hài so với hàng trăm triệu đồng đầu tư cho 1ha. Cái mà chúng tôi cần hơn là con giống “sạch” tại chỗ được đảm bảo để không phải nhập con giống tràn lan từ Trung Quốc không rõ xuất xứ để tránh tình trạng dịch bệnh như vừa qua”, ông Bùi Văn Đông, một hộ dân nuôi tu hài ở thị trấn Cái Rồng, Vân Đồn nói.