Quản lý an toàn thực phẩm nông sản: Phải quyết liệt và đồng bộ

Thông tư 14/2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đang được các địa phương tích cực triển khai, song tỷ lệ cơ sở sản xuất kinh doanh (SXKD) nông sản và vật tư nông nghiệp (VTNN) vi phạm các điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) vẫn cao. Trong khi đó, khâu quản lý, đặc biệt cấp huyện, xã còn rất lúng túng vì hệ thống văn bản quá nhiều, lại chồng chéo…

• Xuất khẩu nông sản giảm cả về giá và khối lượng
• Khánh thành phòng thí nghiệm bảo quản nông sản
• Đẩy mạnh xuất khẩu thực phẩm, nông sản sang Nga
• Nông sản Việt bị chê vì giá cao

VTNN có vấn đề như thuốc bảo vệ thực vật sẽ theo sản phẩm nông sản đến tay người tiêu dùng. Ảnh: Tràng An

Theo Cục Quản lý Chất lượng nông lâm thủy sản và Nghề muối (Bộ NN&PTNT), kết quả 7 tháng đầu năm triển khai Thông tư 14/2011 và Chỉ thị 1159/CT, thống kê của 31 tỉnh/TP cho thấy: Tỷ lệ cơ sở SXKD nông sản được kiểm tra đánh giá định kỳ xếp loại C vẫn còn cao (38%). Tổ chức tái kiểm tra 36 cơ sở thủy sản, 23 cơ sở lên loại B (64%), còn lại 13 cơ sở vẫn xếp loại C (36%). Tương tự, tỷ lệ các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm được kiểm tra, đánh giá phân loại lần đầu xếp loại C vẫn còn cao (44,7%), kiểm tra định kỳ xếp loại C (59,2%); tái kiểm tra 180 cơ sở, 52 cơ sở lên loại B (28,9%), còn lại 128 cơ sở vẫn xếp loại C (71,1%). Các cơ sở này tạm thời bị đình chỉ cho đến khi kết quả kiểm tra đạt yêu cầu mới được hoạt động trở lại.

Qua kiểm tra tại 25 tỉnh, TP cho thấy, tỷ lệ các cơ sở SXKD thuốc bảo vệ thực vật, phân bón xếp loại A, B cao (trên 80%), tuy nhiên tỷ lệ cơ sở SXKD thức ăn chăn nuôi được kiểm tra đánh giá lần đầu xếp loại C vẫn còn cao (25,4%). Các tỉnh đã tổ chức tái kiểm tra 91 cơ sở SXKD thuốc thú y xếp loại C, kết quả đã có 56 cơ sở lên loại B (61,5%), còn lại 35 cơ sở vẫn xếp loại C (38%).

Đại diện tỉnh Đồng Nai - địa phương có tỷ lệ các hộ chăn nuôi lớn vào bậc nhất cả nước cho biết, qua kiểm tra các cơ sở giết mổ có móc treo (theo hướng công nghiệp) thì cơ bản đáp ứng tốt các điều kiện về VSATTP. Tuy nhiên, đối với hàng nghìn cơ sở giết mổ nhỏ lẻ thì qua kiểm tra tất cả các mẫu thịt xuất xứ từ đây đều nhiễm vi sinh, điều này cho thấy hạ tầng và thói quen giết mổ nhỏ lẻ còn rất nhiều vấn đề.

Thanh Hóa là tỉnh có nhiều dự án thí điểm về VSATTP, lãnh đạo Sở NN&PTNT cho biết, đối với các cơ sở SXKD VTNN mà tỉnh quản lý thì cơ bản bảo đảm đầy đủ các điều kiện ATTP và thường xuyên được kiểm tra, giám sát định kỳ. Tuy nhiên, phần lớn cơ sở do cấp huyện quản lý thì việc kiểm tra, giám sát cũng như xử lý gặp rất nhiều lúng túng. Phần do chuyên môn chưa đáp ứng đủ, phần do lực lượng quá mỏng. Thêm nữa, hiện tượng nông sản từ các địa phương khác đưa đến tiêu thụ vi phạm bị xử lý gặp không ít vướng mắc. Có chủ hàng bỏ mặc bất hợp tác trong xử lý lô hàng. 

Theo ông Lê Như Tuấn, Giám đốc Sở NN&PTNT Thanh Hóa, để quản lý tốt vấn đề VSATTP đối với các mặt hàng nông sản nói chung cần có thêm những quyết sách quyết liệt hơn. Cụ thể, Đài Truyền hình Việt Nam cần dành một thời lượng đáng kể để tuyên truyền công tác bảo đảm VSATTP. Thông qua đó, nêu tên cụ thể những cơ sở, sản phẩm vi phạm thì ngay lập tức sẽ bị người tiêu dùng tẩy chay. Bộ NN&PTNT cần khẩn trương rà soát lại hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan tới vấn đề quản lý các mặt hàng nông sản nói chung để các địa phương có một hướng dẫn cụ thể để triển khai; cần sửa đổi, bổ sung nội dung một số văn bản dưới luật như Nghị định 08/2001 về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi không có điều khoản thu hồi sản phẩm vi phạm, Nghị định 15/2010 không phân định về số lượng lô hàng phân bón vi phạm nhiều hay ít và quy định mức phạt cụ thể. Đối với lĩnh vực giống cây trồng cần khẩn trương ban hành Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính... để quản lý được tốt hơn...

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, chủ trương xã hội hóa việc đầu tư cơ sở vật chất, máy móc trang thiết bị cho quản lý nông sản lâu nay luôn được kêu gọi suông, trong khi để thu hút các tổ chức cá nhân và cơ chế khuyến khích thì gần như không có và chưa có đơn vị nào vào thực hiện. Vì vậy, chuyên môn cấp huyện, xã đã hạn chế lại thêm cơ sở yếu kém nên chưa đáp ứng đầy đủ công tác quản lý. Bên cạnh đó, Bộ NN&PTNT cần khẩn trương làm việc với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính để thống nhất có cơ chế thêm biên chế cho các cán bộ làm công tác quản lý VSATTP đối với cấp huyện, xã. Chấm dứt tình trạng địa phương kêu thiếu người và cán bộ thì "bơi" trong lĩnh vực quản lý nông nghiệp. Ngoài ra, cần mở rộng thêm các đối tượng thanh tra chuyên ngành đối với chất lượng VTNN và nông lâm thủy sản... mới mong từng bước quản lý tốt hơn.

Tràng An
theo Thanh tra