Do nhu cầu đi lại giữa các địa phương khá cao nên ở những huyện nghèo của tỉnh Gia Lai như Kbang, Kông Chro, Krông Pa.., từ lâu đã hình thành những bến đò ngang phục vụ người và hàng hóa qua sông.
Do nhu cầu đi lại giữa các địa phương khá cao nên ở những huyện nghèo của tỉnh Gia Lai như Kbang, Kông Chro, Krông Pa.., từ lâu đã hình thành những bến đò ngang phục vụ người và hàng hóa qua sông. Mặc cho những rủi ro có thể xảy ra bất cứ lúc nào, tại các bến đò này, người dân hầu như không thực hiện các biện pháp an toàn nào để bảo vệ mình, trong khi chủ phương tiện cũng... làm ngơ trước những quy định của cơ quan chức năng.
Tại bến đò làng Lợk, xã Nghĩa An, huyện Kbang, chủ đò và khách không mặc áo phao cứu sinh, không bảo đảm ATGT đường thủy. Ảnh: Trung Đức
Hiểm họa sông nước
Có mặt tại bến đò ngang làng Lợk, từ xã Nghĩa An qua xã Đắk Hlơ, huyện Kbang, chúng tôi mới thấu hiểu được nỗi khổ của người dân nơi đây. Trên con đò chòng chành, những chiếc xe máy và hàng hóa chen chúc nằm cạnh nhau. Bên cạnh đó, gần chục người phụ nữ và học sinh ướt đẫm mồ hôi đang nôn nóng, hối thúc chủ đò nhổ neo. Trên mui đò, những chiếc áo phao còn mới tinh được treo ngay ngắn, thẳng hàng thế nhưng không một ai mặc chúng. Gia Lai đã bước vào mùa khô nhưng do ảnh hưởng của cơn bão số 10 và 11 nên con sông Ba ngày ngày vẫn hiền hòa giờ nước dâng cuồn cuộn, đục ngầu. Con đò nhỏ vật vờ, chòng chành tưởng như bị dòng nước nuốt chửng vào lòng.
Chứng kiến hình ảnh này, chúng tôi không khỏi rùng mình, lo sợ. Thế nhưng, với người dân nơi đây, việc hàng ngày qua lại trên con đò ngang này đã trở thành "chuyện thường ngày ở huyện", bởi họ không còn một sự lựa chọn nào khác.
Tại bến đò làng Lợk, xã Nghĩa An, huyện Kbang, chủ đò và khách không mặc áo phao cứu sinh, không bảo đảm ATGT đường thủy. Ảnh: Trung Đức
Chị Đinh Lyun, người dân tộc Ba Na sống ở làng Lợk, xã Nghĩa An, cho biết: "Mỗi ngày mình qua lại trên bến đò này ít nhất cũng vài lần. Lên rẫy, đi chợ, đưa đứa con nhỏ đến trường... Tất cả đều phải qua đò. Mỗi lần đi về hết khoảng 2.000 đồng, ngày nào đi nhiều cũng mất cả 10.000 đồng. Với số tiền này mình có thể dùng mua mắm, muối dùng trong vài ngày. Thế nhưng, điều mình và bà con trong làng lo sợ nhất là những ngày trời mưa, nước lớn, con đò rất nguy hiểm. Không biết tai nạn sẽ xảy đến với mình lúc nào"!
Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với người dân ở xã An Trung, huyện Kông Chro. Nhiều năm qua, người dân nơi đây dường như đã quen mắt với những con đò qua lại trên dòng sông Ba. Do phần đông dân cư nằm phía Đông của dòng sông nên việc đi lại, hay giao thương của người dân nơi đây đều phải qua đò ngang. Vì thế, để thuận tiện cho việc đi lại, nhiều hộ dân đã có "sáng kiến" đóng những chiếc đò nhỏ bằng tôn, thậm chí lấy cả thùng phuy đập dẹp, dùng cây sào chống làm bè qua sông. Cứ như vậy, mặc dù mùa mưa hay mùa nắng, nước lớn hay nước ròng, người dân vẫn ngày ngày chòng chành trên những chiếc "thuyền tự chế" để vượt dòng sông Ba.
Khu vực ven sông Ba thuộc các xã Ia Kdăm, Ia Trôk, Ia Ma Rơn, huyện Ia Pa, ở các bến sông có nhiều chiếc đò tư nhân hoạt động. Đây là bến đò tự phát nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân 3 xã ven sông. Những chiếc đò này hoạt động trong khoảng thời gian từ 5 giờ sáng tới 21 giờ đêm. Vì lượng khách đi lại nhiều nên ở các bến đò này lúc nào cũng tấp nập khách lên xuống. Cứ mỗi lượt qua sông, người dân phải trả từ 2.000 - 4.000 đồng (cả xe đạp hoặc xe máy). Trung bình 1 lượt, những con đò thô sơ, cũ kỹ phải oằn mình “cõng” trên dưới 10 người, không kể xe đạp, xe máy và hàng hóa đi kèm. Thế nhưng, hầu như người đi đường không hề trang bị áo phao hay các phương tiện bảo hộ nào khác.
Ông Ksor Tin, một người dân xã Ia Trôk cho biết: “Bà con mình ở đây phần lớn đều có rẫy ở xa, vì vậy sáng sáng người nào cũng qua sông để lên rẫy. Nếu không có những con đò tư nhân thì bà con mình không biết thay thế bằng phương tiện nào khác. Rõ ràng là nguy hiểm nhưng chẳng biết làm sao...".
Trong một dịp công tác về vùng "chảo lửa" Krông Pa, khi thuê đò vượt sông Ba, chúng tôi mới cảm thông được nỗi niềm "lụy đò" của người dân tại chỗ.
Khi được hỏi tại sao không mặc áo phao, cháu Rơ Lan Duyên, một học sinh lớp 4 ở xã Ia Rmok, huyện Krông Pa vô tư chia sẻ: "Ngày nào cũng đi qua, đi về, mặc áo phao vướng víu lắm. Lúc nào trời mưa bão, nước lớn mới sợ chứ bình thường thì chắc là không sao".
Một chủ đò lập luận rằng: "Cũng muốn mua đò lớn để phục vụ dân nhưng tiền không có, vả lại bao năm qua tôi đưa đò trên sông, mà có xảy ra chuyện gì đâu".
Mơ về những cây cầu
Nhiều năm nay, các thế hệ học sinh ở xã Ia Rmok phải đến trường trên những chuyến đò ngang mong manh, có rất ít phao cứu sinh và phương tiện cứu hộ. Do con sông Ba chảy qua, chia vùng đất khô khát này thành 2 vùng rõ rệt nên hầu hết các hoạt động thường ngày của người dân như đến trường, lên rẫy... đều phải trong cảnh "qua sông... lụy đò". Bởi cầu Bung, cây cầu duy nhất ở đây nối liền 2 bờ sông đã bị sập, do các đối tượng cố ý... rút ruột công trình. Sau một thời gian dài điều tra, cuối cùng các đối tượng sai phạm trong việc thi công cầu Bung cũng đã bị đưa ra xét xử.
Tại những đoạn dọc sông Ba không có bến đò, người dân huyện Kbang đã có "sáng kiến" vượt sông sâu. Ảnh: Trung Đức
Mặc dù cơ quan chức năng đã đầu tư xây dựng cầu mới nhằm giúp việc lưu thông của người dân được thuận lợi hơn nhưng nhiều năm đã trôi qua, "cây cầu trong mơ" vẫn chưa hoàn thành. Nếu muốn qua thị trấn Phú Túc (huyện lỵ của huyện Krông Pa), thay vì chỉ tốn vài mươi phút nếu có cầu, họ phải vượt quãng đường vòng trên dưới 50km.
Còn tại khu vực các xã Ia Kdăm, Chư Mố, Ia Broăi, Ia Tul, thuộc huyện nghèo Ia Pa, vài chục năm qua, mơ ước về một cây cầu thông thương qua sông Ba luôn là nỗi day dứt. Nếu có cây cầu, từ các xã này về trung tâm huyện Ia Pa chỉ mất khoảng 15 phút, nhưng bao năm qua, người dân phải đi về thị xã Ayun Pa, rồi lặn lội quãng đường xa cả tiếng đồng hồ, mới về đến huyện để ký giấy tờ, hoặc liên hệ với các phòng, ban chức năng. Đó là chưa kể lúc bão lụt, hầu như việc đi lại, mua bán với vùng huyện lỵ bị cắt đứt hoàn toàn, do nước sông Ba dâng cao.
Với mục tiêu giúp người dân các xã vùng sâu nói trên giao dịch, đi lại thuận tiện, vận chuyển, lưu thông hàng hóa thông suốt với trung tâm huyện, năm 2011, dự án cầu bắc qua sông Ba được khởi công xây dựng, trong niềm vui khôn tả của nhân dân vùng phía Bắc huyện Ia Pa, với hầu hết là đồng bào dân tộc thiểu số. Thế nhưng, tiến độ xây dựng "cây cầu mơ ước" này hiện quá chậm so với kế hoạch đề ra, khiến nhân dân trong vùng đi lại rất khó khăn, nhất là trong mùa mưa bão 2013.
Theo thiết kế, tại vị trí đầu thị trấn Ia Pa, phía bên kia là xã Ia Kdăm, huyện Ia Pa, cầu bắc qua sông Ba có quy mô xây dựng vĩnh cửu, bề rộng 8m, chiều dài 317,5m, tính từ đuôi mố cầu; mặt đường bê tông nhựa 6m, nền rộng 9m. Tính cả đường dẫn lên 2 đầu cầu, tổng chiều dài toàn tuyến là gần 1,4km, tổng giá trị dự toán xây dựng cây cầu xấp xỉ 50 tỷ đồng (đã được điều chỉnh lên mức 58.159,885 triệu đồng - PV), từ nguồn vốn JICA và vốn đối ứng của tỉnh. Công trình do Ban Quản lý Dự án Đầu tư và Xây dựng chuyên ngành giao thông (Sở Giao thông Vận tải Gia Lai) làm chủ đầu tư, nhà thầu thi công là Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 510. Theo giao kết, công trình sẽ được đưa vào sử dụng vào tháng 10/2012, nhưng đến nay (tức trễ thời hạn 12 tháng), công trình vẫn chưa hoàn thành, sứ mệnh "nối những bờ vui" chưa biết đến khi nào mới thành hiện thực.
Ông Nguyễn Ngọc Phú, một lão nông ở xã Ia Kdăm nói như than: "Đầu năm 2011, bà con chúng tôi chứng kiến lễ khởi công cây cầu thì mừng lắm, mừng vì sẽ có ngày chấm dứt cảnh đò giang cách trở. Nhưng rất buồn vì đã lâu rồi, cây cầu thi công mãi chưa xong. Mùa mưa bão năm 2013 đã xảy ra cảnh lụt lội, chia cắt. Nếu cuối năm nay, hoặc những năm tới mà cầu vẫn chưa thi công xong, chắc chắn là bà con nông dân chúng tôi vẫn khổ dài dài...".
Lưu thông trên sông Ba như kiểu này là rất hiểm nguy. Ảnh: Trung Đức
Theo ghi nhận, việc công trình cầu vĩnh cửu bắc qua sông Ba bị chậm tiến độ cả năm là do công tác thăm dò địa chất vùng thi công chưa chính xác. Quá trình thi công, các đơn vị gặp nhiều khó khăn trong công tác khoan cọc nhồi, do tầng địa chất của lòng sông rất cứng. Ngoài ra, từ lúc khởi công đến nay, các nhà máy thủy điện lớn nhỏ trên thượng nguồn sông Ba (nằm trên địa bàn các huyện Kbang, Kông Chro và thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai) xả lũ thất thường, đã làm trôi hiện trường thi công, khiến việc thi công cây cầu như... đánh đố với thời gian.
Với thực trạng chậm chạp trong việc thi công cây cầu nói trên, UBND tỉnh Gia Lai vừa có chủ trương gia hạn thêm thời gian cho đơn vị thi công, yêu cầu phải hoàn thành việc xây dựng công trình vào thời điểm 31/12/2013. Đáng lưu ý, chỉ thị của lãnh đạo tỉnh Gia Lai là trong thời gian cho gia hạn, các bên có liên quan không được điều chỉnh giá vật tư, lương công nhân và thiết bị thi công. Nếu hết thời gian gia hạn của tỉnh, công trình không hoàn thành sẽ bị xử phạt theo luật định.
|
Ông Phạm Hiếu Trình, Chánh Văn phòng Ban An toàn giao thông (ATGT) tỉnh Gia Lai cho hay: "Do tỉnh có địa hình đồi núi nên số lượng các bến đò ngang không nhiều, phần lớn các bến đò đều tự phát và do người dân tự ý đóng để phục vụ nhu cầu của gia đình. Trong số đó, nhiều đò thiếu đăng ký, đăng kiểm và chứng chỉ chuyên môn của chủ đò. Hầu hết các phương tiện đang bị xuống cấp, việc bố trí dụng cụ cứu sinh, áo pháo, phao cứu sinh chưa hợp lý". Bước vào mùa mưa bão năm nay, Ban ATGT tỉnh Gia Lai đã tập trung chỉ đạo tăng cường tuần tra kiểm soát, xử lý vi phạm, kiểm tra nhắc nhở, đôn đốc các địa phương, người quản lý, khai thác bến đò ngang thực hiện nhiêm túc các quy định về ATGT bảo đảm an toàn cho người dân. Năm 2012, Ban đã cấp khoảng 170 áo phao cho 2 huyện Krông Pa và Kbang. Năm 2013 là 70 chiếc cho huyện Krông Pa. Tuy nhiên, ý thức chấp hành ATGT đường thủy của người dân và các chủ đò vẫn còn rất yếu và hạn chế; cán bộ, công chức của các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan thực hiện kiêm nhiệm quản lý, không được đào tạo chuyên môn về đường thủy nội địa dẫn đến công tác quản lý còn gặp nhiều khó khăn, việc sử dụng số phương tiện trên chưa hiệu quả”.
|
Trung Đức
theo Thanh tra