Dantin - Việt Nam là nước có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B cao, tỷ lệ nhiễm tùy theo từng vùng miền chiếm từ 8 – 20% dân số.
Dantin - Việt Nam là nước có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B cao, tỷ lệ nhiễm tùy theo từng vùng miền chiếm từ 8 – 20% dân số. Như vậy, Việt Nam có khoảng trên 10 triệu người nhiễm virus viêm gan B mạn tính. Người lớn bị viêm gan B cấp thì 90% số trường hợp sẽ khỏi hoàn toàn, còn lại 10% sẽ chuyển thành viêm gan B mạn tính.
Bác sĩ Chu Thị Kim Hạnh (Bác sĩ Chuyên khoa II chuyên ngành Nội - Tiêu hóa), hiện đang công tác tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Bạch Mai, chuyên quản lý, theo dõi và điều trị viêm gan B mạn tính đã gửi đến Đời sống & Tiêu dùng những vấn đề liên quan đến căn bệnh nguy hiểm này
Viêm gan virus B (gọi tắt là viêm gan B) là vấn đề y tế toàn cầu với khoảng 2 tỷ người nhiễm, trong số đó có khoảng 400 triệu người nhiễm mạn tính. Khoảng 1/4 số người nhiễm mạn tính sẽ tử vong do các biến chứng xơ gan, ung thư gan.
1. Virus viêm gan B lây truyền như thế nào?
• Lây truyền qua đường máu: trường hợp này hay gặp do truyền máu hoặc các chế phẩm của máu có nhiễm virus viêm gan B.
• Lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn.
• Lây truyền từ mẹ sang con: đây là đường lây truyền nguy hiểm cần phòng tránh.
• Virus viêm gan B không lây qua thức ăn, nước uống và sữa mẹ. Vì vậy các bà mẹ bị nhiễm virus viêm gan B vẫn có thể nuôi con bằng sữa mẹ.
2. Những ai có nguy cơ cao bị lây virus viêm gan B?
• Trẻ sơ sinh từ mẹ bị nhiễm virus viêm gan B.
• Người tiêm ma túy dùng chung bơm kim tiêm.
• Người có hoạt động tình dục không an toàn hoặc với nhiều bạn tình.
• Bệnh nhân phải chạy thận nhân tạo, bệnh nhân ghép tạng.
• Nhân viên y tế và các ngành có tiếp xúc với máu.
3. Diễn biến của quá trình nhiễm virus viêm gan B như thế nào?
Sau khi nhiễm virus viêm gan B, phần lớn người bệnh không có biểu hiện gì. Chỉ có một số ít người có biểu hiện ban đầu viêm gan B cấp như: mệt mỏi, chán ăn, sợ thức ăn có nhiều chất béo và đạm, đau mỏi toàn thân, đi tiểu sẫm màu. Tiếp theo đó da và mắt vàng dần. Sau từ 1 đến 2 tháng, phần lớn người bệnh viêm gan B cấp sẽ dần hồi phục. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ người bệnh bị viêm gan B cấp nặng sẽ bị tử vong. Khoảng 10% số người lớn bị viêm gan B cấp sau 6 tháng mà vẫn chưa hết virus sẽ chuyển sang viêm gan B mạn tính.
Phần lớn người nhiễm virus viêm gan B mạn tính không có biểu hiện gì mặc dù bệnh vẫn tiến triển âm thầm dẫn tới xơ gan và ung thư gan.
4. Phòng bệnh viêm gan B như thế nào?
• Tiêm vắc xin viêm gan B là cách phòng bệnh an toàn và hiệu quả nhất. Người chưa có miễn dịch với virus viêm gan B hoặc miễn dịch thấp cần phải tiêm phòng.
• Khi người mẹ mang thai bị nhiễm virus viêm gan B thì nên khám định kỳ viêm gan B ba tháng một lần. Đặc biệt vào tháng thứ 6 của thai kỳ cần định lượng virus nếu số lượng virus nhiều thì phải uống thuốc diệt virus để tránh lây cho con. Đồng thời những trẻ này phải được tiêm 2 liều thuốc sau khi sinh, tốt nhất là sau khi cắt rốn, bao gồm Globulin miễn dịch viêm gan B và vắc xin viêm gan B thì sẽ giảm khả năng lây nhiễm đến 90%. Những trẻ này cũng cần được tiêm phòng liều vắc xin thứ hai và ba vào lúc 1 tháng và 6 tháng tuổi để đảm bảo trẻ được bảo vệ hoàn toàn.
• Tránh sử dụng chung bơm kim tiêm, dụng cụ xăm mình, kim xỏ lỗ tai, kim châm cứu …
• Tránh sử dụng chung những dụng cụ vệ sinh như: bàn chải răng, dao cạo râu, dụng cụ cắt móng … Giải thích cho các thành viên trong gia đình về tầm quan trọng của việc không dùng chung những dụng cụ này.
• Nếu bạn đã bị nhiễm virus viêm gan B, cần băng kín các vết thương vì điều này giúp bảo vệ những người khác không tiếp xúc với máu của bạn.
5. Tiêm phòng viêm gan B như thế nào?
Đây là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất để phòng bệnh viêm gan B mạn tính. Có hai cách tiêm phòng, bao gồm:
Tiêm phòng thụ động:
Tiêm phòng thụ động là tiêm kháng thể chống virus viêm gan B vào cơ thể người có nguy cơ nhiễm virus viêm gan B.
Những người cần được tiêm phòng thụ động:
• Trẻ sơ sinh từ mẹ có nhiễm virus viêm gan B. Những đứa trẻ này cần được tiêm phòng thụ động tốt nhất là sau khi cắt rốn.
• Những người sau khi tiếp xúc với máu có nhiễm virus viêm gan B cần được tiêm phòng thụ động trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi có tiếp xúc với máu.
• Những người chưa có miễn dịch viêm gan B (chưa có kháng thể chống lại virus viêm gan B) mà có quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm virus viêm gan B cần được tiêm phòng thụ động trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi có quan hệ tình dục.
• Những người viêm gan B mạn tính phải ghép gan. Ở những bệnh nhân này, tiêm phòng thụ động nhằm ngăn chặn virus viêm gan B đang nằm sẵn trong cơ thể tấn công lá gan vừa mới ghép vào.
Tiêm phòng chủ động:
Tiêm phòng chủ động là biện pháp giúp cơ thể tự sinh ra kháng thể chống lại virus viêm gan B.
Tất cả những người chưa có kháng thể chống lại virus viêm gan B đều nên tiêm vắc xin viêm gan B càng sớm càng tốt. Bạn cần được tiêm 3 mũi, 2 mũi đầu cách nhau một tháng, mũi thứ ba vào tháng thứ sáu sau tháng đầu tiên. Hơn 95% số người tiêm vắc xin viêm gan B sẽ được miễn dịch với virus viêm gan B sau khi tiêm mũi thứ ba. Nếu bạn vẫn chưa có kháng thể chống lại virus viêm gan B sau mũi thứ ba, có thể bạn phải tiêm thêm mũi thứ tư hoặc thứ năm.
Thông thường, khi đã có kháng thể, bạn sẽ được miễn dịch lâu dài và không phải tiêm lại nữa. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ của bạn sẽ thử định kỳ lượng kháng thể và nếu chất này thấp hơn 10 đơn vị/lít thì bạn có thể phải tiêm thêm một lần nữa.
6. Cách sống khi đã bị nhiễm virus viêm gan B
Khi đã bị nhiễm virus viêm gan B, bạn nên:
• Ngừng uống rượu, bia, bỏ thuốc lá, thực hiện một chế độ ăn cân đối về chất đạm, đường, béo. Khi bị xơ gan nặng, chế độ ăn nên theo chỉ dẫn của bác sĩ. Một chế độ luyện tập phù hợp cũng sẽ giúp bạn tăng cường sức khỏe để chống lại virus viêm gan B.
• Khám định kỳ 3 đến 6 tháng một lần do bác sĩ chuyên khoa theo dõi. Không dùng thuốc theo sự mách bảo của người khác.
• Không làm việc quá sức, không thức khuya.
• Thận trọng khi điều trị các bệnh khác với thuốc và các loại thảo dược vì chúng đều được chuyển hóa tại gan. Việc sử dụng các loại thuốc và thảo dược có thể làm tăng thêm gánh nặng cho gan của bạn, trong khi gan đang phải đối phó với virus viêm gan B.
7. Các phương pháp điều trị hiện nay
Hiện nay có 2 loại thuốc để điều trị virus viêm gan B bao gồm: nhóm các interferon và nhóm kháng virus. Tùy theo loại virus bạn nhiễm và điều kiện kinh tế, hoàn cảnh cụ thể của từng người mà bác sĩ của bạn và bạn sẽ chọn ra loại thuốc thích hợp nhất với bạn.
8. Tầm quan trọng của việc theo dõi khi bị nhiễm virus viêm gan B
Vì nhiễm virus viêm gan B là nguyên nhân chủ yếu của xơ gan và ung thư gan nên khi đã bị nhiễm virus viêm gan B bạn cần phải được theo dõi thường xuyên bởi một bác sĩ chuyên khoa.
Mặt khác, viêm gan B mạn tính thường diễn biến thầm lặng dẫn đến xơ gan và ung thư gan nên bạn cần phải được theo dõi.
Việc theo dõi định kỳ sẽ giúp phát hiện khi nào bạn cần phải được điều trị đặc hiệu. Nếu đang được điều trị đặc hiệu thì việc theo dõi sẽ giúp đánh giá hiệu quả của thuốc và tác dụng phụ của thuốc mà bạn đang dùng.
Việc theo dõi định kỳ còn giúp bác sĩ phát hiện sớm ung thư gan (ung thư gan nếu được phát hiện sớm ở giai đoạn chưa có di căn thì điều trị hiệu quả hơn rất nhiều so với ung thư gan đã có di căn).
B.S Chu Thị Kim Hạnh