40.000 thùng nước C2, Rồng Đỏ nhiễm chì đã bán hết: Ai sẽ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng?

Phạt 6 tỷ, tiêu hủy sản phẩm nhiễm chì

Kết quả thanh tra của Bộ Y tế cho thấy, có 5 lô nước giải khát C2 và nước tăng lực Rồng Đỏ bị nhiễm chì, trong đó có 2 lô hàng do nhà sản xuất URC tự thu hồi, 3 lô do Bộ Y tế yêu cầu thu hồi. Trong 3 lô Bộ Y tế yêu cầu thu hồi có một lô lượng chì vẫn trong giới hạn sai số cho phép của phương pháp thử nên nhà sản xuất không bị xử phạt phần lô hàng này.

Ngoài sản phẩm nhiễm chì, kết quả thanh tra cho thấy hai kho bảo quản sản phẩm của URC không đảm báo kín. Công ty này cũng chưa áp dụng đúng theo quy định các biện pháp phòng chống động vật gây hại tại kho chứa hàng. Kho bảo quản sản phẩm, khu vực bảo quản hàng chờ hủy, hàng hư hỏng của URC cũng không được bố trí cách biệt với khu bảo quản thành phẩm.

Với những vi phạm này, Thanh tra Bộ đã phạt URC hơn 5,826 tỷ đồng. Trong đó, riêng hành vi bán sản phẩm có chứa hàm lượng chì vượt ngưỡng, URC bị phạt hơn 5,812 tỷ đồng.

Trước đó hai lô sản phẩm của URC gồm trà xanh hương chanh C2 (sản xuất 4/2/2016 - hạn sử dụng 4/2/2017), nước tăng lực hương dâu Rồng Đỏ (sản xuất 10/11/2015 - hạn sử dụng 10/8/2016) có hàm lượng chì cao hơn mức công bố. URC đã bán hai lô sản phẩm này ra thị trường và không thu hồi được, tổng giá trị hơn 3,8 tỷ đồng.

Ngoài xử phạt hành chính, Thanh tra Bộ Y tế yêu cầu URC khắc phục ngay điều kiện kho bảo quản, thu hồi tối đa hai lô sản phẩm nhiễm chì trên để xử lý theo quy định. Công ty phải báo cáo kết quả khắc phục về Thanh tra Bộ Y tế trước ngày 10/6.

40.000 thùng nước C2, Rồng Đỏ nhiễm chì đã bán hết

Ông Nguyễn Văn Nhiên, Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế cho biết, có hơn 40.000 thùng thuộc 2 lô nước C2, Rồng Đỏ nhiễm chì mà nhà sản xuất là Công ty URC phải thu hồi. Tuy nhiên theo báo cáo của URC, họ chỉ thu hồi được gần 1.200 thùng, chủ yếu là lô C2 sản xuất vào tháng 2, còn lô Rồng Đỏ sản xuất cuối năm 2015 gần như đã bán hết. URC cho biết tổng giá trị sản phẩm C2, Rồng Đỏ đã bán ra là gần 3,9 tỷ đồng và số này không thể thu hồi được. Chiều 31/5, cơ quan chức năng đã giám sát việc tiêu hủy khoảng 10 tấn C2, Rồng Đỏ không đạt chất lượng.

2 lô sản phẩm bị thu hồi gồm trà xanh hương chanh C2 ngày sản xuất 4/2/2016 và hạn sử dụng 4/2/2017, (kết quả kiểm nghiệm hàm lượng chì: 0,085 mg/L); nước tăng lực hương dâu hiệu Rồng Đỏ sản xuất ngày 10/11/2015, hạn sử dụng 10/8/2016 (kết quả kiểm nghiệm hàm lượng chì: 0,068 mg/L).

Trả lời phỏng vấn báo chí, Phó giáo sư Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng, với hàm lượng chì trong C2, Rồng Đỏ như trên, nếu người dùng uống trong thời gian ngắn sẽ chưa có biểu hiện bệnh ngay bởi chì cần thời gian để tích lũy. Người tiêu dùng uống loại nước này suốt thời gian dài, liên tục thì có nguy cơ tích tụ chì trong cơ thể. Vì thế, nếu uống nhiều, lo lắng cho sức khỏe, người dân có thể đi xét nghiệm chì trong máu, trường hợp phát hiện hàm lượng chì trong máu cao sẽ phải điều trị thải độc chì.

Vấn đề đặt ra là người tiêu dùng đã uống C2, Rồng Đỏ nhiễm chì có thể yêu cầu nhà sản xuất bồi thường thiệt hại hay không. VNE dẫn lời Luật sư Phạm Thanh Bình, Công ty Luật Bảo Ngọc (Hà Nội) cho rằng, theo luật An toàn thực phẩm và luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì công ty URC phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người đã sử dụng sản phẩm C2 và Rồng Đỏ không đảm bảo chất lượng. Về mặt nguyên tắc, những người đã tiêu thụ C2 và Rồng Đỏ nhiễm chì có quyền tự mình hoặc đề nghị các tổ chức xã hội, hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng khởi kiện để yêu cầu URC bồi thường thiệt hại.

Tuy nhiên, theo luật sư Bình, trên thực tế người tiêu dùng đơn lẻ khởi kiện URC để yêu cầu bồi thường thiệt hại là rất khó thực hiện bởi họ thường mua lẻ và ít lưu giữ chứng cứ (sản phẩm kém chất lượng). Hơn nữa, việc chứng minh thiệt hại do sản phẩm kém chất lượng gây ra không đơn giản và cần có hóa đơn chứng từ cho các chi phí khám chữa bệnh, mất khả năng lao động, cơ hội việc làm, thời gian, ăn uống…

Cơ quan chức năng đã phát hiện và xử phạt rất nhiều trường hợp có hành vi vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, rất hiếm khi xảy ra trường hợp cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm bồi thường cho người tiêu dùng đã sử dụng sản phẩm không đảm bảo an toàn cũng như người tiêu dùng khởi kiện yêu cầu bồi thường.

Ai sẽ bảo vệ người tiêu dùng?

Dưới góc độ một tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng trong cuộc trao đổi với báo chí cho biết: Với khối lượng khoảng 10 tấn sản phẩm có hàm lượng chì cao hơn mức công bố, phải thu hồi, tiêu hủy và công ty bị phạt tới trên 5,8 tỷ đồng, đủ cho thấy quy mô của vụ vi phạm về an toàn thực phẩm.

"Về phía cơ quan nhà nước đã xử lý nghiêm và kịp thời. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là quyền lợi người tiêu dùng, cụ thể là những người đã mua, sử dụng sản phẩm không bảo đảm chất lượng này sẽ được giải quyết ra sao là vấn đề Hội đang quan tâm", ông Hùng nhấn mạnh.

Theo ông Hùng, qua thông tin báo chí, tổng số nước C2, Rồng đỏ chứa hàm lượng chì cao hơn ngưỡng công bố đã được bán ra thị trường không thu hồi được có giá trị khoảng 3,875 tỷ đồng. Từ đó suy ra, điều này đồng nghĩa với việc riêng về vật chất, người tiêu dùng đã thiệt hại hàng tỷ đồng khi đã bỏ tiền ra để mua thứ sản phẩm không chỉ vô giá trị mà còn có hại cho sức khỏe không dễ gì đo, đếm được.

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người tiêu dùng có quyền được bồi thường theo khoản 6, điều 8. Theo Luật An toàn thực phẩm, người tiêu dùng có quyền được bồi thường thiệt hại theo quy định do sử dụng thực phẩm không an toàn gây ra. Pháp luật hiện hành cũng đã đưa ra bốn phương thức để người tiêu dùng giải quyết tranh chấp với tổ chức, cá nhân kinh doanh. Trong đó, giải quyết theo đường tòa án, phán quyết của tòa mang tính bắt buộc thực hiện, được coi có tính pháp lý cao nhất.

Tuy nhiên, trên thực tế, trong vụ việc tương tự như thế này, rất khó khăn để xác định từng cá nhân sử dụng phải sản phẩm này do người tiêu dùng mua nhỏ lẻ, đã uống hết, vứt bỏ vỏ, chai lọ thì không thể nhớ được mình đã từng uống sản phẩm thuộc lô này hay không.

Nói rõ hơn về các cơ chế để bảo vệ người tiêu dùng, ông Hùng cho rằng, qua trải nghiệm thực tế một vụ cho thấy việc giải quyết theo đường tòa án không chỉ tốn thời gian, công sức mà còn phức tạp, đến được thành công rất gian nan. Trong khi đó, theo ông Hùng, giải quyết theo phương thức hòa giải đơn giản hơn, thậm chí không phải mất một khoản phí nào.

Đại diện cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cũng cho rằng, cần thành lập một đội ngũ đứng làm công tác hoà giải, đòi hỏi quyền lợi cho người tiêu dùng. Về nguồn tài chính để duy trì đội ngũ này, ông Hùng kiến nghị sử dụng những khoản bồi thường cho người tiêu dùng nhưng không thể chi trả vì nhiều lý do, chẳng hạn từng người tiêu dùng không đủ chứng cứ, không chứng minh được thiệt hại, nhưng thiệt hại cho người tiêu dùng nói chung lại rõ.

"Nguồn tài chính cho đội ngũ này sẽ được quản lý, hạch toán, theo dõi để chi vào các hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng một cách công khai, minh bạch, có giám sát từ phía nhà nước và người tiêu dùng. Cơ quan nào quản lý, chi theo nguyên tắc nào sẽ do cơ quan có thẩm quyền của nhà nước quyết định trên cơ sở đề án cụ thể", ông Hùng nói.

Công Minh