Vị nữ anh hùng Quỳnh Nhai

Theo sử sách và truyền thuyết dân gian của người Thái, nàng Han là con gái một gia đình nghèo ở bản Lang (nay là xã Mường So, Phong Thổ, Lai Châu). Trước cảnh giặc ngoại xâm tràn vào bản mường, gây cảnh tang thương, áp bức nhân dân, Nàng Han đã cải trang thành nam giới,đứng lên kêu gọi thanh niên trai tráng đoàn kết đánh giặc. Nàng đứng đầu cuộc khởi nghĩa của đồng bào 16 xứ Thái quật cường,đánh bại giặc xâm lược phương Bắc.

Chiến thắng trở về vào ngày 30 Tết, nàng cùng quân lính nghỉ ngơi, tắm gội bên bờ suối để ăn mừng chiến thắng và đón năm mới. Nơi nàng tắm, bầu trời bỗng tỏa ánh hào quang, xuất hiện một đám mây ngũ sắc đón nàng về trời. Để tỏ lòng kính trọng và biết ơn công lao to lớn của Nàng, người dân của 16 châu Thái, trong đó có Châu Chiên (Châu Quỳnh Nhai) đã lập miếu thờ Nàng Han, thờ cúng vào dịp lễ, Tết và tổ chức nghi lễ gội đầu vào chiều 30 Tết hằng năm để cầu mong Nàng che chở, ban phát cho con người sức khỏe, tình yêu, hạnh phúc và bản, mường yên vui, mùa màng bội thu.

Trải qua bao năm tháng, đền thờ Nàng Han hiện nay nằm trong Không gian Văn hóa tâm linh Quỳnh Nhai Cam Lộ Tự (xã Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La). Tọa lạc trong lòng hồ thủy điện Sơn La, Cam Lộ Tự có quy mô gần 14ha, đặt trung tâm là quần thể các đền chùa được khôi phục và xây dựng theo phong cách truyền thống. Với vị trí lý tưởng, nằm trên những đồi cao, hướng ra hồ Quỳnh Nhai, nơi này mang đậm phong cách "tựa sơn, hướng thủy", khẳng định vẻ đẹp mênh mông của hồ và khung cảnh thiên nhiên hoang sơ xung quanh. Trung tâm của Cam Lộ Tự là Đền Linh Sơn Thủy Từ và Đền Nàng Han, nơi mang theo hàng trăm năm lịch sử vẻ vang và truyền thống tâm linh đồng bào dân tộc Thái.

Trong đó, đền Linh Sơn Thủy Từ là ngôi đền được phục dựng trên cơ sở là miếu thờ thần sông, thần núi, các tạo bản, tạo mường, những thế lực siêu nhiên được cho là có công xây dựng và giữ yên bản mường được tạo lập từ trước thế kỷ XVII, các cổ vật được đưa về đây sau khi hoàn thành công cuộc di dân tái định cư thủy điện Sơn La và khánh thành vào tháng 5/2012.

Ngoài 2 đền chính, Không gian Văn hóa tâm linh Quỳnh Nhai Cam Lộ Tự hiện đang xây dựng, hoàn thiện thêm các công trình như: Chùa Thượng, chùa Trung, chùa Hạ, tháp bút và các hạng mục phụ trợ khác. Đặc biệt, trong quần thể các công trình kiến trúc tâm linh còn có Tượng Phật Quan Thế Âm Bồ Tát có độ cao 32m, được hoàn thành vào cuối năm 2020. Tượng phật được xây dựng ở vị trí cao trên đỉnh đồi, lưng tựa vào dãy núi đá vôi vững trãi, hướng nhìn ra toàn cảnh biển hồ rộng lớn mang ý nghĩa bảo vệ bình yên cho cho vùng sông nước, tạo nên khung cảnh thật ấn tượng cho vùng lòng hồ Quỳnh Nhai.

Vào dịp đầu xuân, Quỳnh Nhai trở thành điểm du lịch tâm linh rất đáng lưu tâm, không chỉ vãn cảnh đền cầu an, du khách còn được hòa mình trong những lễ hội truyền thống và các hoạt động sôi nổi đầu năm được huyện tổ chức. Mở đầu là lễ hội gội đầu ngày 30 Tết, gắn với tích chuyện về vị nữ tướng Nàng Han của dân tộc Thái mang ý nghĩa rũ sạch mọi điều không may của năm cũ để đón một năm mới đến nhiều điều tốt đẹp. Lễ hội đền Nàng Han được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về dâng hương, tưởng niệm, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái.

Trong dòng chảy phát triển của quê hương Sơn La hôm nay, đền thờ Nàng Han và sự tích về nữ tướng anh hùng năm xưa tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của tinh thần yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng hòa bình – những phẩm chất cao đẹp đã, đang và sẽ mãi là nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững của vùng đất Quỳnh Nhai anh hùng.

Thanh Phong – Lê Hải
Theo KTĐU