Dantin - Vùng đất huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, nơi đồng bào H’Mông sinh sống bao đời nay, đến giờ còn không ít xã vẫn chưa có điện, không chợ búa, giao thông đi lại hết sức khó khăn....
Dantin - Vùng đất huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, nơi đồng bào H’Mông sinh sống bao đời nay, đến giờ còn không ít xã vẫn chưa có điện, không chợ búa, giao thông đi lại hết sức khó khăn.... Trong hoàn cảnh gian nan ấy, những đôi chân trần trẻ thơ vẫn ngày ngày băng rừng vượt đường xa tới lớp để học lấy cái chữ.
Những khuôn mặt lem luốc và cả những bộ quần áo chẳng lành của học sinh.
Gian nan học cái chữ
Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là trường phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) tiểu học Hồng Ngài, cách thị trấn Bắc Yên khoảng 20 km. Hình ảnh đầu tiên đập vào mắt chúng tôi là những dáng hình nhỏ thó, lem luốc và có phần nhút nhát của các em học sinh khi tiếp xúc với những người khách lạ. Vào tận nơi, chứng kiến tận mắt điều kiện học tập và sinh hoạt của học sinh Hồng Ngài mới thấu hiểu được hành trình học cái chữ của các em gian nan, vất vả thế nào.
Đi sâu vào khu nội trú là dãy nhà cấp bốn, bên trong, ngoài những chiếc giường với chiếu cũ và chăn mỏng, dưới mỗi chiếc giường là một vài bó củi, chiếc nồi nhôm đen nhẻm và một chiếc hòm đựng sách vở thì không có vật dụng gì đáng giá khác. Khu bếp của học sinh được xây theo từng ô một, mỗi ô khoảng 1m chỉ để cho một người ra vào. Bếp không có kiềng đun nấu, không cánh cửa, không đèn mà chỉ là vài ba viên đá xếp ba góc đủ để đặt một chiếc nồi lên trên. Tận mắt chứng kiến bữa cơm của các em, chúng tôi không khỏi ngậm ngùi: Không thịt, không canh, chỉ có một ít cơm và vài miếng măng rừng muối. “Lắm khi không đủ gạo ăn, các em phải ăn bí ngô luộc với măng ớt thay cơm”, một em nói.
Ông Nguyễn Thanh Chương, Hiệu trưởng trường PTDTBT Hồng Ngài cho biết: “Năm học 2012 - 2013 trường có 8 điểm trường với 33 lớp, học sinh toàn trường có 602 em, hầu hết các em là người dân tộc Mông ở các bản nằm rải rác. Cơ sở vật chất chưa đảm bảo, cả trường còn 14 phòng học là nhà tạm, nhiều bảng đen chưa đúng quy cách, chất lượng kém. Hơn nữa, các điểm trường nằm rải rác, dân cư không tập trung, giao thông nối liền giữa các bản, các xã không thuận lợi. Điều kiện sinh hoạt của học sinh nơi đây còn rất nhiều khó khăn. Để đi học, có những em phải đi bộ hơn 10 km. Những em ở nội trú mới 7-8 tuổi nhưng phải tự đi kiếm củi, tự lấy nước ở các moong nước sâu trong núi để dùng uống và nấu ăn chứ không có nước tắm, muốn tắm lại ra các suối, ao ở rất xa, vất vả lắm...”.
Những đôi chân trần nhỏ bé vẫn cứ băng qua các con đường rừng men theo các núi để đến lớp học hàng ngày. Sự vất vả trong hành trình đến lớp và cả những khó khăn, thiếu thốn trong cuộc sống sinh hoạt không ngăn được ước mơ của học sinh nơi đây, đó là khao khát được học cái chữ.
Noong Ọ B – “Bản khốn khó nhất”
Lớp học tuềnh toàng của học sinh trường Tiểu học Hồng Ngài.
Bà Mùa Thị Máy, Trưởng Ban Dân vận huyện Bắc Yên dẫn chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình đến với bản Noong Ọ B, xã Tạ Khoa huyện Bắc Yên, nơi được mệnh danh là “bản khốn khó” nhất tỉnh Sơn La. Cách thị trấn Bắc Yên hơn 30 km, đường dẫn đến bản Noong Ọ B rất khó đi với những đoạn đất đá lởm chởm, ngoằn ngoèo bắt ngang qua các con suối. Cách bản Noong Ọ B 8 km là đường dốc nhỏ hẹp nằm cheo leo men theo sườn núi, rất khó đi. Phương tiện duy nhất phù hợp với địa hình dốc và uốn lượn nơi đây có lẽ là những chiếc Minsk dã chiến. Xe của chúng tôi di chuyển chậm trên cung đường gập ghềnh, hiểm trở. Để vào được trong bản, với chúng tôi, những người không quen đường núi, đó là cả một "chiến công".
Bản Noong Ọ B nằm trơ trọi trên đỉnh núi cao với 77 hộ dân gồm 463 người sống năm này qua năm khác trong hoàn cảnh không điện, không nước, không chợ búa. Do cách xa trung tâm huyện, đi lại không thuận tiện nên cái nghèo vẫn đeo bám từng nóc nhà, từng con người nơi đây.
Cô Nguyễn Thị Tình, giáo viên trường Tiểu học Tạ Khoa dẫn chúng tôi đến thăm lớp học của bản Noong Ọ B. Đó là những lớp học hết sức tuềnh toàng lợp bằng tre nứa lá, gió thốc vào lạnh buốt. Lên công tác ở Tạ Khoa đã được 2 năm, cô giáo Nguyễn Thị Tình thấu hiểu những khó khăn của học sinh nơi đây trong việc học cái chữ thế nào. "Các em còn bé nhưng để đi học, có em phải đi bộ rất xa và hầu như là đi chân đất đến trường. Nhưng chưa thấy có em nào bỏ học trong hai năm qua", cô giáo quê gốc Thanh Hóa chia sẻ.
Nguyễn Thành Long