Dantin - Hai câu chuyện kỳ bí về ngôi đền Trầm Lâm được người dân đặc biệt quan tâm và truyền từ đời này qua đời khác đến tận hôm nay: Câu chuyện chiếc hồ bán nguyệt (giếng ngọc) trước sân đền và cặp voi vàng vua Hàm Nghi cung tiến.
Dantin - Hai câu chuyện kỳ bí về ngôi đền Trầm Lâm được người dân đặc biệt quan tâm và truyền từ đời này qua đời khác đến tận hôm nay: Câu chuyện chiếc hồ bán nguyệt (giếng ngọc) trước sân đền và cặp voi vàng vua Hàm Nghi cung tiến.
Giếng thần không đáy trước cửa đền Trầm Lâm.
Chuyện về giếng ngọc không đáy
Trong các truyền thuyết ly kỳ về chiếc giếng trước của đền Trầm Lâm, người dân ở đây quả quyết rằng giếng này không có đáy. Bằng chứng là trong thời kháng chiến chống Pháp, vì tò mò, một người lính Pháp đã đưa một cây Xằng Phài (tên gọi địa phương của một cây họ tre nhưng nhỏ, dài và thẳng hơn) hơn 40 mét chọc thẳng xuống giếng nhưng bị ngập hoàn toàn. Lần đầu không có kết quả sau đó người này dùng một đoạn dây thừng khoảng 500 mét buộc vào một hòn đá to và nặng bơi thuyền ra giữa lòng giếng. Người lính Pháp thả dây xuống, thả hết sợi dây mà vẫn thấy dây còn căng, chưa có dấu hiệu chùng lại. Anh ta kết luận giếng này không có đáy.
Tương truyền, lòng hồ là mạch thuỷ lâm ăn sâu vào dòng sông Ngàn Sâu cách hàng chục kilômét, vào những năm huyện Hương Khê hứng chịu hạn hán nhất, nhiều ao hồ, sông ngòi cạn khô nước thì giếng vẫn luôn đầy. Cụ Trầm Kim Quỳ, một “pho sử sống” ở xóm Phú Thành, xã Phú Gia, huyện Hương Khê cũng kể: “Vào năm 1953, tại huyện Hương Khê xảy ra một đợt hạn hán lớn, kéo dài từ tháng 5 đến tháng 7. Ao làng khô khốc, nứt nẻ cả đáy nhưng nước trong lòng hồ vẫn đầy nguyên. Dẫu mưa lũ đến mấy, mực nước trong giếng vẫn không ngập. Có năm dân làng ra đào mương dẫn nước hồ để xây móng âm bao quanh hồ nhưng nước chảy mấy ngày đêm vẫn không hề cạn. Dưới hồ có đủ thứ cá và sáu con rùa rất đẹp.”
Vẫn theo cụ Quỳ, cũng có sự tích kể lại rằng: Ngày xưa, những gia đình nào có lễ lạt, cúng đơm mà nhà nghèo, không có tiền sắm bát đũa, mâm, bàn… thì ra giếng khấn. Mấy phút sau, một chiếc thuyền chứa đầy bát đĩa, mâm, bàn… sẽ từ từ nổi lên dạt vào bờ. Gia đình nào mượn sau khi dùng xong phải lau chùi cẩn thận và mang ra trả. Thế nhưng, có gia đình vì lòng tham, sau khi mượn đã đem đánh tráo một vài món đồ rồi mới mang trả. Từ sau lần ấy người dân ở đây không thể mượn được đồ ở giếng.
Để kiểm thực thông tin giếng ngọc không đáy, cách đây 7 năm (năm 2006), nhiều người thuộc chính quyền xã Phú Gia, huyện Hương Khê đã mua dây dự kiến tiến hành đo đạc độ sâu của giếng nước ở đền Trầm Lâm. Nhưng đến lúc thả dây, không thể nào thả xuống được. Một nhà ngoại cảm đã về tận nơi để xem xét việc này và cho rằng giếng ngọc được bảo vệ kỹ lưỡng từ nhiều phía tâm linh. Việc đo đạc đành dừng lại.
“Cách đây mấy chục năm, có người giáo viên đã đưa học sinh ra giếng nước để đo đạc. Đo không được, người đó đã buông nhiều lời báng bổ thần thánh ở trong đền Trầm Lâm. Về nhà được ít ngày, người giáo viên bỗng nhiên bị bệnh tâm thần trở nên điên loạn. Một chuyện khác cũng ly kỳ không kém: Một người đàn ông trong xã lấy vợ 10 năm rồi mà vẫn không có con. Chữa chạy, khấn vái khắp nơi vẫn không hiệu quả. Thế mà sau khi vào đền Trầm Lâm cầu tự, ít lâu sau người đó đã có được tin vui”, cụ Quỳ kể lại.
Báu vật của đền: Cặp voi vàng linh thiêng
Trong những câu chuyện huyền tích liên quan đến ngôi đền, thì câu chuyện liên quan đến cặp voi vàng của vua Hàm Nghi cung tiến tạ ơn tự biết tìm đường quay về sau nhiều lần thất lạc cũng làm cho ngôi đền thêm phần huyền bí. Người dân tìm về ngôi đền thiêng cúng bái ngày một đông hơn , ngày một tin hơn về sự linh thiêng của đền.
Trong các vật phẩm quý mà nhà vua lễ tạ chùa có 2 con voi được đúc bằng vàng, con voi có trọng lượng 2 lạng 700 gam và con voi nhỏ có trọng lượng 1 lạng 700 gam mang giá trị tâm linh rất lớn được các cụ bô lão trong làng thay nhau trông giữ.
Cụ Lưu Văn Khâm,một người xã Phú Gia kể lại: “Vào năm 1946 diễn ra “Tuần lễ vàng” huy động nhân tài, vật lực cho kháng chiến chống Pháp. Lúc này, quan huyện là người yêu nước đã lấy cặp voi vàng đưa lên huyện để quyên góp cho Chính phủ. Tại đây quan huyện cưa một nhát ở cổ để thử xem vàng thật hay vàng giả nhưng không làm lễ xin đền. Sau đó vị quan huyện này bị điên loạn, cặp voi vàng được trả lại cho người dân Phú Gia trông giữ. Sau đó, vị quan huyện này được thần báo mộng rằng phải làm lễ xin tử tế chứ việc lo cho dân cho nước thì thần đền không tiếc. Tuy nhiên, vị quan vì sợ quá nên thôi”
Từ đó, cặp voi vàng được người dân trong làng bảo vệ ngày một cẩn thận hơn. “Đến năm 1954, do thiếu trâu bò cày ruộng, các cụ già làng này đưa 2 con voi vàng sang Lào đổi lấy 10 con trâu bò để chia cho người làng cày cấy. Đến khi đàn trâu bò về đến dốc Chân Trục thuộc huyện Hương Khê thì đàn trâu bò nổi loạn nhảy lồng lên húc và dẫm đạp đến chết người dẫn đàn. Người Lào thấy vậy sợ hãi đem tận nơi trả lại đôi voi vàng về cho đền thiêng”, cụ Khâm nói.
Sau hai lần trên, các bậc phụ lão Phú Gia cho biết: Tình trạng của cặp voi vàng tại đền thì một con có vết cắt ở cổ, một con thì bị mất chiếc bành trên lưng. Người dân trong làng coi cặp voi như báu vật chung cần giữ gìn, không ai dám nghĩ đến dùng cặp voi cho bất kỳ việc riêng nào.
“Hàng năm vào ngày mùng 7 tháng Giêng, tại xã diễn ra lễ rước sắc là tiền thân của lễ hội Hàm Nghi Sơn Phòng ngày nay. Những người già nhất của làng, đức cao vọng trọng được người dân cử lên nếu ai được trúng hai đồng tiền âm dương thì người đó được làm “đạo chủ” trông giữ các báu vật của vua Hàm Nghi tại đền Trầm Lâm trong đó có cả cặp voi”, một phụ lão của xã Phú Gia cho biết.
Sỹ Thành