Bất cập khi xử lý hình sự hàng giả, hàng hóa giả mạo SHTT

Hàng giả sản phẩm Arirang bị cơ quan chức năng phát hiện

Để giảm thiểu tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng hóa giả mạo SHTT, thời gian vừa qua, các cơ quan chức năng đã tích cực triển khai công tác tuyên truyền về tác hại của hàng giả, kêu gọi cộng đồng tham gia chống hàng giả, không thỏa hiệp với hàng giả, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát bắt giữ hàng giả. Nhiều vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả bị các cơ quan chức năng phát hiện, bắt giữ được truy tố hình sự, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Nguyễn Nhật Thùy Vân, đại diện văn phòng Luật sư A Hòa tại buổi họp của Hội SHTT TP.HCM trao đổi về chuyên môn liên quan đến việc xử lý hình sự hàng giả, hàng hóa giả mạo theo Luật SHTT, tổ chức tại TP.HCM ngày 19/11, việc áp dụng điều luật trong BLHS gồm Điều 156 (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả), Điều 157 (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh), Điều 158 (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi) và Điều 171 (Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp) liên quan đến hàng hóa giả mạo SHTT cần được làm sáng tỏ.

Bà Vân cho rằng, những vấn đề bất cập trong việc xác định tư cách của chủ sở hữu quyền SHTT khi tham gia vụ án hình sự cần được quan tâm.

Nếu người làm hàng giả - giả mạo nhãn hiệu của chủ sở hữu nhãn hiệu (chủ sở hữu nhãn hiệu là một pháp nhân), khi bị truy tố hình sự theo Điều 156 BLHS, chủ sở hữu nhãn hiệu không được coi là “Người bị hại” mà được coi là “Người có quyền và lợi ích liên quan”. Trong khi cũng nội hàm như vậy, nếu người làm hàng giả - giả mạo nhãn hiệu của chủ sở hữu nhãn hiệu bị truy tố hình sự theo Điều 171 BLHS thì chủ sở hữu nhãn hiệu lại được coi là “Người bị hại”. Thuật ngữ áp dụng trong BLHS không chuẩn dẫn đến quyền lợi chính đáng của chủ sở hữu nhãn hiệu (hay còn gọi chủ thể quyền SHTT) bị ảnh hưởng.

Tại buổi trao đổi về chuyên môn, Ban Tổ chức đưa ra 2 vụ việc cụ thể.

Vụ thứ nhất là của CTCP Dịch vụ Phú Nhuận (Maseco).

Do Tòa án xử theo Điều 156 BLHS, Maseco được coi là “Người có quyền và lợi ích liên quan”, không phải là “Người bị hại” dẫn đến yêu cầu bồi thường thiệt hại bao gồm cả chi phí pháp lý của Maseco - số tiền 413 triệu đồng đã không được Tòa án xem xét đầy đủ. Tòa chỉ ghi nhận số tiền bị cáo tự nguyện bồi thường cho Maseco 30 triệu đồng và xem đây là tình tiết giảm nhẹ hình phạt tù cho bị cáo. Rõ ràng, số tiền này hoàn toàn không đủ bù đắp chi phí mà Maseco đã bỏ ra để tiến hành theo dõi, bám sát thị trường (trong gần 1 năm) nhằm tìm ra người làm hàng giả mạo sản phẩm của công ty mình.

Vụ thứ 2 liên quan đến người kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu LACOSTE.

Vấn đề đang tranh cãi hiện nay là Tòa đang xử vụ giả nhãn hiệu LACOSTE theo Điều 156 BLHS nhưng luật sư bảo vệ quyền lợi của bị cáo đã phản đối và đề nghị xử theo Điều 171 BLHS theo hướng giảm nhẹ thời hạn phạt tù.

Đại diện văn phòng Luật sư A Hòa TP.HCM cho rằng, ngoài nội dung về việc xử lý hình sự những vụ việc nêu trên, trong quá trình thực thi biện pháp hành chính về giám sát Hải quan hàng hóa nhập khẩu có liên quan đến quyền SHTT cũng phát sinh thực tiễn là chủ hàng hóa nhập khẩu khước từ yêu cầu của cơ quan Hải quan về việc chụp hình ảnh sản phẩm nhập khẩu. Vấn đề là chủ hàng hóa nhập khẩu có quyền khước từ yêu cầu của Cơ quan Hải quan hay không? Quy định pháp luật hiện hành về thực thi bảo hộ quyền SHTT tại biên giới (cửa khẩu) có những thiếu sót hay sơ hở nào dẫn đến hiện trạng trên?

Trước tình hình trên, có ý kiến đề nghị Hội SHTT TP.HCM kiến nghị đến Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố yêu cầu bổ sung một số Điều để Luật SHTT đi sát với tình hình thực tế.

Anh Trinh