4 tháng trước

Lợi và hại khi sử dụng A-ti-sô

A-ti-sô được coi là thực phẩm tốt nhất đối với gan, nó giúp làm sạch gan, giải nhiệt thậm chí theo một số nghiên cứu thì nó còn giúp phục hồi gan và nhiều tác dụng khác. Tuy nhiên, để sử dụng loại trà này đúng cách không phải là điều ai cũng biết.

Những công dụng của A-ti-sô

Cây A-ti-sô (tiếng Pháp: artichaud) có nguồn gốc Châu Âu, được người Pháp di thực vào Việt Nam từ thế kỷ trước. Hiện, ở Việt Nam, A-ti-sô được trồng nhiều ở những vùng có khí hậu mát mẻ, ôn đới, như Đà Lạt, Sa Pa, Tam Đảo…

Theo Đông y, lá cây A-ti-sô có vị đắng, có tác dụng lợi tiểu và được dùng đề điều trị bệnh phù và thấp khớp. Ngoài việc dùng đế cụm hoa và lá để ăn, A-ti-sô còn được dùng làm thuốc thông tiểu tiện, thông mật, chữa các bệnh suy gan thận, viêm thận cấp, mạn tính và sưng khớp xương. Người ta còn dùng thân và rễ A-ti-sô thái mỏng, phơi khô, công dụng như lá.

A-ti-sô, cây thuốc quý của nhân loại

A-ti-sô có chứa các chất khoáng như mangan, phospho, sắt, Cynarin các vitamin: A, B1, B2, C. Hàm lượng vitamin C và chất Cynarin là đặc biệt cao. Bông A-ti-sô khi nấu chín có tác dụng bổ dưỡng tăng lực, kích thích tiêu hóa làm ngon miệng, lợi mật, trợ tim, lợi tiểu, chống độc, tăng tiết sữa cho sản phụ (khi hầm với chân giò).

Theo các chuyên gia y tế, người có chức năng gan yếu hay men gan cao thường hay nổi mẩn, ngứa, nóng trong, nước tiểu màu vàng, ăn uống khó tiêu hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia thì nên dùng A-ti-sô sau bữa ăn sẽ cải thiện tốt tình hình bệnh. Sở dĩ A-ti-sô được coi là rất tốt đối với bệnh gan vì nó làm sạch các độc tố trong gan, bởi gan làm chức năng lọc thải chất độc nên dễ bị nhiễm độc gan.

A-ti-sô còn là “phương thức” ngăn ngừa ung thư hiệu quả. A-ti-sô có mức độ chống oxy hoá cao. Các đặc tính chống oxy hóa của atisô do hàm lường polyphenol, quercetin, flavonoid và rutin cao, các chất chống oxy hóa đã được chứng minh có thể giảm nguy cơ và tác động của ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú và bệnh bạch cầu.

Ngoài ra, A-ti-sô còn giúp “chữa lành” hiện tượng da mặt nổi mụn, khô ráp. Dùng các sản phẩm chiết xuất từ a-ti-sô làm cho da mịn màng và trở nên tươi sáng hơn do nó có tác dụng làm mát gan, giải nhiệt, thải độc tố, giúp da ít bị mụn và khô ráp.

Lạm dụng A-ti-sô - lợi biến thành hại

Từ quan điểm “mát gan”, nhiều người sử dụng A-ti-sô đun nước uống hoặc sử dụng các sản phẩm trà a-ti-sô thay cho nước lọc uống hàng ngày. Việc này không khiến gan mát, tốt cho gan mà còn gây nguy hiểm cho gan.

A-ti-sô đúng là vị thuốc rất tốt để nhuận gan, nhưng không nên vì thế mà tự đầu độc bằng lượng A-ti-sô quá cao. Bởi cũng vì tác dụng tiết mật và co thắt túi mật để đẩy mật từ gan xuống ruột mà A-ti-sô nếu lạm dụng vì dùng quá thường xuyên hoặc mỗi lần dùng quá nhiều thì có thể gây co thắt toàn bộ cơ trơn của đường tiêu hóa. Cứ co vào dãn ra thì vết loét khó lành đồng thời đầy hơi trướng bụng.

Sử dụng a-ti-sô đúng cách giúp con người khỏe mạnh hơn

Có hai điểm bất lợi thấy rõ khi chúng ta uống hơn 1 lít nước trà A-ti-sô trong ngày. Chất chát trong trà khiến khung ruột co thắt rồi đến lúc thành co cứng. Hay, ẩm khách vì quá yêu trà sau đó sẽ trở thành nạn nhân của chứng táo bón; lượng sắt trong trà bao giờ cũng chiếm ưu thế khi tương tranh với các khoáng tố khác. Người thường xuyên uống a-ti-sô sẽ có hiện tượng tuy thừa sắt nhưng lại thiếu nhiều khoáng tố vi lượng khác như kẽm, crôm, mangan… Đây lại là những nhân tố cần thiết cho hệ miễn dịch, biến dưỡng, thần kinh giao cảm.

Theo Lương y Vũ Quốc Trung, nếu lạm dụng A-ti-sô sẽ gây co thắt toàn bộ cơ trơn của đường tiêu hóa. Đây chính là nguyên nhân gây đầy hơi, trướng bụng sau một thời gian dài uống A-ti-sô quá nhiều.

Mặt khác, A-ti-sô còn có tính lạnh nên những người có cơ địa "tỳ vị hư hàn" ăn uống khó tiêu, cơ quan tiêu hóa có tính lạnh thì dùng A-ti-sô lại thêm hại.

Bên cạnh đó, khi uống quá nhiều mà cơ thể không hấp thu hết thì gan, thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải phần dư thừa.Do vậy, cứ tưởng uống nhiều là tốt cho gan nhưng thực ra lại là hại.

“Trong trà A-ti-sô có chứa nhiều sắt nhưng lại thiếu các khoáng chất khác như kẽm, crom… Vì vậy, lạm dụng A-ti-sô có thể dẫn đến chán ăn, ăn không thấy ngon miệng” - Lương y Vũ Quốc Trung nói.

Làm thế nào để sử dụng a-ti-sô đúng cách?

Theo các chuyên gia Đông y, một ngày chỉ nên dùng 10 - 20 gram sắc với nước nếu dùng tươi, 5 - 10 gr nếu dùng khô. Người dùng có thể uống sau khi thức dậy, sau khi ăn nhiều dầu mỡ, ăn mặn, ra nhiều mồ hôi, hoặc sau khi tiêu chảy.

Còn đối với các loại bệnh phải cần thời gian điều trị như bệnh nóng gan, tiểu đường, cao huyết áp, mụn nhọt ... thì nên áp dụng đều đặn để thấy được hiệu quả rõ rệt.

Với các sản phẩm trà a-ti-sô đóng gói, các bác sĩ cũng khuyến cáo chỉ nên uống 2 - 3 túi mỗi ngày là đủ. Trà A-ti-sô hiện nay thường được làm dưới dạng túi lọc, được chiết xuất từ cây A-ti-sô với các thành phần như thân, lá và hoa và cỏ ngọt một tép trà khoảng 2g có tác dụng cung cấp vừa đủ Cynarin cần thiết cho việc kích thích tiêu hóa sau bữa ăn.

Cách dùng rất đơn giản và tiện dụng, chỉ cần cho 1 tép trà vào cốc nước sôi, hoặc 2 - 3 tép trà vào một cái ấm để vài phút là có thể sử dụng, có thể uống nhiều lần trong một ngày.

Đường Lâm
Theo Báo Đời sống & Tiêu dùng

Từ khóa: